Từ phố biển Tuy Hoà, một ngày đi lên phía bắc nên bắt đầu trước sáu giờ: Bãi Xép lúc bình minh, Gành Đá Đĩa trước chín giờ, trưa ăn bên đầm Ô Loan, rồi về khu nghỉ ngủ trưa; quãng đường không xa nhưng nắng và đá nóng mới là thứ quyết định. Đi sai giờ, bạn sẽ thấy Gành Đá Đĩa kín người và chói chang, mất hẳn cái đẹp của những cột đá xếp lớp.
Gành Đá Đĩa là một bãi đá bazan có hình cột lục giác xếp san sát, lan ra tận mép nước, nằm phía bắc Tuy Hoà, đi xe chừng gần một tiếng. Trên đường lên có Bãi Xép, đầm Ô Loan, những làng chài và cánh đồng ven biển. Bài này là lịch đi trong ngày cho người đang nghỉ ở phố biển Tuy Hoà, có phương án cho gia đình có trẻ nhỏ và người lớn tuổi, kèm danh sách đồ mang theo và những lỗi khiến nhiều người về sớm, mệt mà chưa thấy được cái đẹp của gành đá.
Lịch một ngày: đi sớm, về trưa
Giờ trong bảng gợi ý cho mùa hè, khi trời sáng sớm và nắng gắt từ khoảng chín giờ. Mùa mát có thể lùi muộn hơn chừng nửa tiếng.
| Giờ | Chặng | Làm gì | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| 5 giờ | Rời phố biển Tuy Hoà | Mang theo cà phê, đồ ăn sáng nhẹ | Đặt xe từ tối hôm trước |
| 5 giờ 30 đến 6 giờ 30 | Bãi Xép | Ngắm bình minh trên đồi cỏ, đi dọc ghềnh | Đi giày đế bám, đá trơn sương |
| 7 giờ 15 đến 9 giờ | Gành Đá Đĩa | Đi trên các bãi đá, chụp ảnh, ngồi ngắm sóng | Không ra mép nước khi sóng lớn |
| 9 giờ 30 | Nhà thờ cổ trong vùng | Ghé xem kiến trúc, đi nhẹ, mặc kín đáo | Tránh giờ lễ |
| 10 giờ 30 đến 12 giờ | Đầm Ô Loan | Ăn trưa hải sản đầm, ngắm mặt nước | Hỏi giá trước khi gọi món |
| 12 giờ 30 | Về phố biển | Ngủ trưa, chiều ra biển | Tránh lái xe lúc buồn ngủ sau bữa trưa |
Tổng đi lại cả ngày chỉ khoảng hai tiếng, phần còn lại là ở mỗi chỗ đủ lâu để không vội. Nếu không dậy sớm được, bỏ Bãi Xép, đi thẳng Gành Đá Đĩa lúc bảy giờ rồi ghé Bãi Xép lúc về.
Gành Đá Đĩa: nhìn gì và đi thế nào cho an toàn
Những cột đá bazan ở đây hình thành khi dòng dung nham nguội đi và co lại, nứt thành các khối nhiều cạnh, phần lớn là sáu cạnh, xếp sát nhau như những chồng đĩa. Có chỗ đá dựng đứng như bó cột, có chỗ nằm nghiêng, có chỗ mặt phẳng như sàn lát gạch. Buổi sáng sớm, nắng chiếu xiên làm nổi rõ từng cạnh đá, nước biển màu xanh thẫm đánh vào chân gành tung bọt trắng. Đây là lúc đẹp nhất.
Lối vào có đường đi bộ và bậc xuống bãi đá. Đi trên đá cần giày đế bám, vì mặt đá nhẵn có chỗ phủ rêu hoặc ướt nước sóng, trơn hơn bạn tưởng. Không trèo lên các cột đá cao, không đứng ở mép đá sát nước khi sóng đang lớn; sóng ở đây có lúc bất ngờ đánh tràn lên mặt gành. Trẻ nhỏ nên được nắm tay suốt, hoặc chỉ cho đứng ở khu đá bằng phía trong.
Khu vực Gành Đá Đĩa là di sản thiên nhiên cần giữ gìn. Đừng khắc, vẽ lên đá, đừng cạy hay mang đá về làm kỷ niệm. Rác mang theo nhớ mang ra. Nếu trời mưa hoặc biển động mạnh, nên ngắm từ trên lối đi thay vì xuống sát mép nước.
Bãi Xép và nhà thờ cổ dọc đường
Bãi Xép đẹp nhất lúc mặt trời mọc. Đây là một vũng biển nhỏ có ghềnh đá đen, đồi cỏ thoai thoải và hàng dừa, nằm cách phố biển chừng hai mươi lăm phút. Buổi sáng, mặt trời lên từ biển, chiếu ngược lên đồi cỏ rất đẹp, và bãi gần như chỉ có dân làng. Từ khoảng tám giờ, người đến chụp ảnh đông dần.
Đi nhẹ ở làng chài. Quanh Bãi Xép là nhà dân, có lối đi qua vườn. Đỗ xe đúng chỗ, không đi vào sân nhà người ta, không chụp cận mặt người dân khi chưa hỏi.
Nhà thờ cổ trong vùng là di tích kiến trúc. Trên đường giữa Gành Đá Đĩa và phố có nhà thờ Mằng Lăng, một nhà thờ cổ kiến trúc kiểu Gô-tích, tường gạch, nhiều người ghé xem. Đây là nơi cộng đồng giáo dân sinh hoạt, nên mặc kín đáo, giữ yên lặng, không vào khi đang có lễ, không chụp ảnh ồn ào bên trong.
Đồng lúa và làng ven đường. Mùa lúa xanh hoặc lúa chín, các cánh đồng ven đường dọc đầm và chân núi rất đẹp. Dừng xe ở chỗ an toàn, tránh dừng giữa đường hẹp.
Đầm Ô Loan: bữa trưa và mặt nước
Đầm Ô Loan là một đầm nước lợ rộng, nối ra biển, có làng chài và nhà hàng hải sản ven đầm. Đặc sản nổi tiếng ở đây là sò huyết đầm, hàu, cua, cá dìa. Bữa trưa ăn bên đầm, nhìn ra mặt nước có những chòi chồ, rớ đánh cá, là cách nghỉ chân rất dễ chịu sau buổi sáng đi đá.
Hải sản ở đây thường tính theo cân hoặc theo phần, hãy hỏi giá trước khi chọn, xem tận mắt, nhờ cân trước mặt. Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, chọn món nấu chín kỹ, hấp hoặc nướng, tránh đồ sống. Nếu ai trong nhà dị ứng hải sản, báo trước để quán nấu riêng món khác.
Buổi chiều mặt đầm rất đẹp khi nắng xuống, nếu bạn ở lại thêm thì có thể ngồi quán cà phê ven đầm. Nhưng với lịch một ngày, quay về phố vào giữa trưa để ngủ là hợp lý hơn, rồi chiều ra biển ngay trước khu nghỉ.
Người thích chụp ảnh có thể quay lại đầm Ô Loan vào một buổi chiều khác, khi nắng thấp chiếu ngang mặt nước và những chòi rớ in bóng xuống đầm. Từ phố biển lên đầm chỉ chừng nửa giờ xe, đủ gần để làm một chuyến riêng, ngồi quán ven đầm uống nước dừa rồi về ăn tối trong phố. Đầm rộng, gió thổi mát, là chỗ dễ chịu hơn bãi biển vào những ngày biển động.
Mang gì, mặc gì cho ngày đi đá
Gành Đá Đĩa và Bãi Xép đều có đá, gió và nắng. Mấy thứ dưới đây đủ cho một ngày.
- Giày thể thao hoặc dép quai có đế bám, không đi dép lê hay giày cao gót trên đá.
- Mũ rộng vành có dây buộc, kính râm, áo dài tay mỏng.
- Nước uống đủ cho cả buổi, ít đồ ăn nhẹ, khăn lạnh cho trẻ.
- Một túi chống nước cho điện thoại khi đứng gần sóng.
- Thuốc sát trùng và băng dán, vì đá bazan sắc dễ làm trầy chân tay.
- Áo khoác mỏng cho buổi bình minh ở Bãi Xép, gió sớm khá lạnh vào những tháng đầu năm.
Nếu mang máy ảnh, ống kính rộng hợp với các mảng đá lớn, còn ống kính dài giúp bắt sóng đánh vào gành mà không phải đứng sát mép nước. Đừng đổi an toàn lấy một tấm ảnh.
Cuối cùng là chuyện tiền mặt: vé vào khu Gành Đá Đĩa, chỗ gửi xe, quầy nước và quán ăn ở đầm không phải chỗ nào cũng nhận thẻ hay chuyển khoản ổn định do sóng điện thoại chập chờn. Mang theo một ít tiền mặt lẻ là đủ cho cả ngày, phần còn lại để ở két trong phòng.
Phương án cho gia đình có trẻ nhỏ và ông bà
Bỏ Bãi Xép lúc bình minh. Dậy năm giờ với trẻ nhỏ và ông bà là quá sức. Thay vào đó, rời phố lúc sáu rưỡi, đến thẳng Gành Đá Đĩa trước tám giờ.
Chỉ đi khu đá bằng phía trong. Ông bà có thể ngồi ở chỗ có mái che trên lối vào, nhìn xuống bãi đá. Trẻ con được người lớn nắm tay đi một vòng ngắn ở khu đá phẳng, không xuống phía mép nước.
Ăn trưa sớm ở đầm Ô Loan. Mười giờ rưỡi là đã có thể ăn, tránh nắng giữa trưa, về phố trước một giờ để cả nhà ngủ trưa.
Thuê xe có tài xế. Với gia đình đông người, thuê xe có tài xế theo nửa ngày là nhẹ nhất, xe đợi ở mỗi chỗ, không ai phải lo tìm chỗ đỗ hay lái xe lúc buồn ngủ. Chi phí ở tầng khá nhưng đáng.
Mùa nào hợp. Khoảng tháng ba đến tháng tám, trời nắng ráo, biển dịu. Mùa mưa cuối năm, đường có chỗ ngập, đá trơn, sóng lớn; nếu đi vào mùa này, chỉ ngắm từ trên cao.
Những lỗi hay gặp trên cung phía bắc
Phần lớn chuyến đi kém vui ở Gành Đá Đĩa đến từ vài lỗi lặp lại. Biết trước là tránh được.
- Rời phố lúc chín giờ, tới Gành Đá Đĩa đúng lúc nắng gắt nhất và đông nhất, đá nóng tới mức không ngồi được.
- Đi dép lê trên đá bazan, trượt chân ở chỗ đá ẩm gần mép sóng.
- Đứng quay lưng ra biển trên mỏm đá sát nước để chụp ảnh, không thấy con sóng lớn phía sau.
- Gọi hải sản ở đầm mà không hỏi giá, tới lúc tính tiền mới ngỡ ngàng.
- Cố ghép thêm cả vịnh Xuân Đài vào cùng ngày, cả buổi chiều ngồi trên xe.
- Tự lái xe về giữa trưa sau bữa ăn no, buồn ngủ trên quốc lộ nhiều xe tải.
- Đi vào ngày mưa bão vì đã lỡ đặt lịch, rồi không xuống được bãi đá.
Nhóm bạn của anh Hưng lần đầu tới Gành Đá Đĩa lúc mười một giờ trưa và chỉ chịu được hai mươi phút. Lần sau họ ở một đêm gần Bãi Xép, sáu giờ sáng đã đứng trên gành, gần như một mình với sóng. Cùng một nơi, hai trải nghiệm khác hẳn, chỉ vì giờ đi.
Nếu muốn kéo dài thành hai ngày, đêm đầu ngủ ở mạn bắc, ngày thứ hai đi tiếp lên vịnh Xuân Đài, đi thuyền ra bè ăn trưa, chiều theo đường ven biển về Quy Nhơn. Đó là cách nối hai thành phố biển mà không quay lại đường cũ.
Câu hỏi thường gặp
Gành Đá Đĩa cách phố Tuy Hoà bao xa?
Gành Đá Đĩa nằm phía bắc phố biển Tuy Hoà, đi xe mất chừng gần một tiếng tuỳ đường và chỗ dừng. Đi sớm vừa mát vừa tránh được giờ đông khách.
Đi Gành Đá Đĩa giờ nào đẹp nhất?
Sáng sớm, khoảng bảy đến chín giờ, khi nắng xiên làm rõ cạnh đá và khách còn ít. Giữa trưa đá nóng, ánh sáng gắt, ảnh chụp kém và rất mệt.
Gành Đá Đĩa có hợp với trẻ nhỏ không?
Hợp nếu người lớn nắm tay trẻ suốt và chỉ đi ở khu đá bằng phía trong. Không cho trẻ trèo cột đá cao hay ra mép nước, vì đá trơn và sóng có thể đánh lên bất ngờ.
Có nên ở lại mạn bắc qua đêm không?
Nên nếu bạn thích yên và muốn đón bình minh ở Bãi Xép mà không phải dậy quá sớm. Chỗ ở quanh đây chủ yếu là homestay, nhà nghỉ, dịch vụ đơn giản hơn phố biển.
Ăn trưa ở đâu khi đi Gành Đá Đĩa?
Các quán ven đầm Ô Loan là lựa chọn quen thuộc, có hải sản đầm như sò huyết, hàu, cá. Hỏi giá trước khi gọi, chọn món nấu chín nếu đi cùng trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Mùa mưa có nên đi Gành Đá Đĩa không?
Chỉ nên đi khi trời tạnh và biển không động, và chỉ ngắm từ lối đi phía trên. Mùa mưa đá rất trơn, sóng lớn, một số đoạn đường có thể ngập.