Đi Mù Cang Chải mùa lúa theo kiểu nghỉ, nên ở thung lũng Tú Lệ có suối khoáng nóng một đêm, rồi vượt đèo Khau Phạ sang ở một khu nghỉ trên đồi nhìn ruộng bậc thang một hai đêm. Tú Lệ cho bạn nước nóng và cơm nếp mới; Mù Cang Chải cho bạn những triền ruộng xếp lớp mà người ta đi cả nghìn cây số để thấy.
Vùng này trước thuộc Yên Bái, nay thuộc Lào Cai. Từ Hà Nội đi chừng sáu, bảy tiếng xe, qua vùng Nghĩa Lộ, tới Tú Lệ rồi vượt đèo Khau Phạ, một trong những con đèo dài và cao ở miền Bắc. Mùa đẹp nhất là lúa chín, thường từ cuối tháng Chín tới đầu tháng Mười, và mùa nước đổ khoảng tháng Năm, tháng Sáu. Chỗ ở cao cấp ở đây ít, phần đông là homestay, nên chọn và đặt trước là phần quan trọng nhất của chuyến đi.
Tú Lệ hay Mù Cang Chải: ngủ ở đâu cho hợp
Hai nơi cách nhau một con đèo, đi xe chừng một tiếng hơn nếu đường tốt. Mỗi nơi một kiểu nghỉ.
| Nơi ở | Cảnh và cảm giác | Kiểu chỗ ở thường gặp | Hợp với ai | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Thung lũng Tú Lệ | Lòng chảo lúa nếp, núi bao quanh, nhịp chậm | Khu nghỉ có bể khoáng nóng, homestay nhà sàn | Người muốn ngâm nước nóng, gia đình | Ruộng ở đây là ruộng thung lũng, ít bậc thang lớp lớp |
| Trung tâm Mù Cang Chải | Gần chợ, gần các điểm ruộng nổi tiếng | Khách sạn vừa, vài khu nghỉ nhỏ | Người đi nhiều điểm trong ngày | Cảnh từ phòng không nhiều |
| Trên đồi gần các vùng ruộng như La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình | Nhìn thẳng ruộng bậc thang | Khu nghỉ nhỏ, bungalow, homestay làm kỹ | Cặp đôi, người chụp ảnh | Đường lên dốc và hẹp, mùa lúa rất đông |
| Ven đèo Khau Phạ | Mây, núi, gió | Homestay, lều cao cấp | Người thích cảnh mây | Lạnh và gió về đêm, ít tiện nghi |
Với chuyến ba ngày, cách chia phổ biến là một đêm Tú Lệ, một hoặc hai đêm Mù Cang Chải. Nếu chỉ có một đêm, chọn Mù Cang Chải cho mùa lúa, Tú Lệ cho mùa khác.
Tú Lệ: nước nóng và cơm nếp mới
Tú Lệ nổi tiếng với lúa nếp, mùa gặt có cốm, xôi nếp mới thơm dẻo. Thung lũng có nguồn khoáng nóng; một số khu nghỉ dẫn nước về bể ngâm riêng hoặc bể chung nhìn ra ruộng. Ngâm nước nóng buổi tối sau một ngày ngồi xe là cách hồi sức tốt nhất của cả chuyến.
Khi chọn chỗ ở Tú Lệ, hỏi rõ bể khoáng là bể riêng của phòng hay bể chung, giờ mở, nước được thay thế nào. Một số nơi có bể chung ngoài trời đông khách vào tối thứ Bảy. Người có bệnh tim mạch, huyết áp nên ngâm ngắn, không ngâm sau khi uống rượu.
Ví dụ: nhóm bốn người bạn của Trang đi Mù Cang Chải mùa lúa, đêm đầu ở một khu nghỉ có bể khoáng ở Tú Lệ. Họ tới lúc chiều, ngâm nước nóng nhìn ruộng nhuộm hoàng hôn, tối ăn gà đồi, xôi nếp. Sáng hôm sau mới vượt Khau Phạ. Trang nói chính đêm Tú Lệ khiến cả chuyến không còn cảm giác là đi phượt.
Ngoài mùa lúa, Tú Lệ vẫn đáng ghé: mùa đông ngâm khoáng giữa trời lạnh, mùa xuân có hoa mận trên các sườn đồi quanh thung lũng. Nếu chỉ muốn một chuyến hai ngày cho gần, Tú Lệ một mình cũng đủ, không nhất thiết phải vượt đèo.
Lịch ba ngày hai đêm mùa lúa
Lịch dành cho xe riêng có tài xế từ Hà Nội. Thời gian ngồi xe ngày đầu dài, những ngày sau ngắn.
- Ngày 1: rời Hà Nội sớm, ăn trưa dọc đường qua vùng Nghĩa Lộ, chiều tới Tú Lệ, ngâm khoáng, ngủ ở Tú Lệ.
- Ngày 2, sáng: dạo thung lũng Tú Lệ lúc sương, rồi vượt đèo Khau Phạ, dừng ở các điểm ngắm an toàn có chỗ đỗ xe.
- Ngày 2, chiều: tới Mù Cang Chải, nhận phòng ở khu nghỉ trên đồi, ra một điểm ruộng gần lúc nắng chiều xiên.
- Ngày 2, tối: ăn tối tại khu nghỉ, ngủ sớm.
- Ngày 3, sáng sớm: ra La Pán Tẩn hoặc Chế Cu Nha khi sương còn, cảnh ruộng đẹp nhất trong ngày.
- Ngày 3, trưa: về Hà Nội, hoặc đi tiếp sang Sa Pa nếu có thêm ngày.
Mùa lúa, đèo Khau Phạ có các buổi bay dù lượn; nếu muốn thử, đặt với đơn vị có giấy phép, hỏi kỹ về thiết bị an toàn và thời tiết. Người không bay vẫn có thể đứng ở điểm cất cánh xem.
Nếu có bốn ngày, ngủ hai đêm ở Mù Cang Chải để có hai buổi sáng: một buổi gặp sương, một buổi nắng, tăng gấp đôi khả năng gặp cảnh đẹp.
Mùa đẹp và mùa nên tránh
Ruộng bậc thang đổi màu theo vụ. Ngoài hai mùa nổi tiếng, những tháng khác cũng có cái hay nếu chấp nhận cảnh không như ảnh.
| Thời gian | Cảnh | Hợp nghỉ không | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tháng 5 – 6 | Mùa nước đổ, ruộng như gương | Đẹp, ít đông hơn mùa lúa | Bắt đầu có mưa chiều |
| Tháng 7 – 8 | Lúa xanh non | Được, nhưng rủi ro | Mưa lớn, sạt lở trên đèo |
| Cuối tháng 9 – đầu tháng 10 | Lúa chín vàng | Đẹp nhất | Đông nhất, đặt chỗ sớm, đường đèo kẹt cuối tuần |
| Tháng 11 – 12 | Ruộng đã gặt, trời trong | Hợp người thích yên | Lạnh dần, cảnh không còn vàng |
| Tháng 1 – 3 | Hoa đào, hoa mận trên núi | Hợp nếu chịu lạnh | Có sương muối, đèo có thể đóng băng |
Lúa chín ở vùng thấp trước, vùng cao sau, nên có tuần nhìn thấy cả xanh lẫn vàng trên cùng một triền. Hỏi nơi nghỉ khoảng một tuần trước khi đi để biết lúa đang ở đâu.
Đi lại và an toàn trên đường đèo
Khau Phạ dài và dốc. Đèo có nhiều cua gấp, có đoạn sương dày. Đi ban ngày, không vượt ẩu, dừng xe ở chỗ có lề rộng.
Cuối tuần mùa lúa đông. Khách tự lái, xe máy phượt và xe khách đổ về cùng lúc. Đi giữa tuần nếu có thể, hoặc qua đèo sáng sớm.
Mùa mưa có sạt lở. Tháng Bảy, tháng Tám có những đợt mưa lớn gây sạt trên đường. Theo dõi tin, hỏi chỗ nghỉ và tài xế, sẵn sàng đổi ngày.
Xe riêng có tài xế là phù hợp nhất. Tài xế quen đèo giúp cả nhà được ngắm cảnh, biết điểm dừng an toàn và giờ tránh đông.
Nối sang Sa Pa. Từ Mù Cang Chải có thể đi tiếp qua vùng Than Uyên thuộc Lai Châu và đèo Ô Quy Hồ sang Sa Pa, mất vài tiếng xe đường núi. Ghép hai nơi thành một vòng năm sáu ngày, về Hà Nội bằng cao tốc từ Lào Cai.
Chi phí theo tầng ở Mù Cang Chải và Tú Lệ
Vùng này có ít chỗ ở cao cấp, nên mùa lúa giá phòng tốt lên nhanh và hết sớm. Bảng dưới gợi ý tầng chi phí và thứ làm giá khác nhau.
| Kiểu chỗ ở | Mùa thường | Mùa lúa chín | Thứ làm giá cao lên |
|---|---|---|---|
| Homestay nhà sàn ở Tú Lệ | Tiết kiệm | Khá | Phòng riêng có phòng tắm riêng, gần bể khoáng |
| Khu nghỉ có bể khoáng ở Tú Lệ | Khá | Cao | Bể ngâm riêng trong phòng, phòng nhìn thung lũng |
| Khu nghỉ nhỏ trên đồi ở Mù Cang Chải | Khá | Cao đến rất cao | Phòng nhìn thẳng ruộng bậc thang, ban công |
| Lều cao cấp ven đèo | Khá | Cao | Lều có sưởi, phòng tắm riêng trong lều |
Mùa lúa là mùa người bán có quyền định giá. Nếu bạn linh hoạt, đi mùa nước đổ tháng Năm, tháng Sáu sẽ có phòng tốt hơn với tầng chi phí thấp hơn, cảnh lại đẹp kiểu khác.
Xe riêng có tài xế cho cả chuyến là khoản đáng chi nhất ở vùng này, nhất là khi nhóm có bốn người trở lên chia đều.
Làm khách ở bản người H'Mông và người Thái
Ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải là công sức của nhiều thế hệ người H'Mông, còn thung lũng Tú Lệ là đất của người Thái. Những triền lúa vàng trong ảnh là ruộng đang làm, không phải cảnh dựng cho khách. Đi trên bờ ruộng thì đi nhẹ, không giẫm lên lúa, không đứng trên bờ đắp mỏng làm sạt bờ.
Mùa lúa chín cũng là mùa gặt. Người dân bận rộn từ sáng tới tối; đừng chắn đường gùi lúa để chụp ảnh, và xin phép trước khi chụp người đang làm. Một số điểm ngắm trên đất nhà dân có thu phí nhỏ; trả vui vẻ, đó là cách người làm ruộng được hưởng chút lợi từ du lịch.
Mua đồ thổ cẩm, gạo nếp Tú Lệ, mật ong, táo mèo trực tiếp từ người bán. Không cho trẻ em tiền hay kẹo; nếu muốn giúp, mua đồ của bố mẹ các em. Mang rác theo xe, vì rác thải nhựa trên đèo đang là chuyện người địa phương rất phiền lòng.
Câu hỏi gửi chỗ nghỉ trước khi đặt
Chỗ ở vùng này nhiều cái tên giống nhau và ảnh rất đẹp. Mấy câu dưới đây giúp tránh bất ngờ.
- Phòng nhìn ruộng bậc thang trực tiếp hay phải ra điểm khác mới thấy?
- Phòng tắm riêng, nước nóng bằng gì, có ổn định vào buổi tối không?
- Bể khoáng nóng là bể riêng hay bể chung, giờ mở cửa và cách thay nước?
- Đường từ đường chính vào có dốc, có lầy khi mưa không, xe bảy chỗ có vào tận nơi không?
- Mùa lúa có cho đổi ngày nếu lúa chín muộn hoặc trời xấu không?
- Chỗ nghỉ có nấu bữa tối không, có món cho trẻ nhỏ và người ăn chay không?
- Đêm ở đây lạnh cỡ nào, chăn và sưởi ra sao?
Nhiều nơi trên đồi chỉ có vài phòng nhìn đẹp nhất. Khi đặt, ghi rõ tên hạng phòng và xin ảnh từ cửa sổ hạng đó; mùa lúa, phòng đẹp kín trước hàng tuần.
Một lỗi hay gặp là đặt chỗ ở theo tên vùng chung, rồi tới nơi mới biết chỗ ở cách điểm ruộng mình muốn ngắm gần một tiếng đường dốc. Hỏi thẳng từ chỗ ở ra La Pán Tẩn hay Chế Cu Nha mất bao lâu bằng ô tô.
Câu hỏi thường gặp
Mù Cang Chải bây giờ thuộc tỉnh nào?
Sau khi sắp xếp lại các tỉnh, vùng Yên Bái cũ trong đó có Mù Cang Chải và Tú Lệ nay thuộc Lào Cai. Tên vùng và các địa danh như đèo Khau Phạ, La Pán Tẩn vẫn được dùng quen như trước.
Hà Nội đi Mù Cang Chải mất bao lâu?
Thường khoảng sáu, bảy tiếng xe qua vùng Nghĩa Lộ và Tú Lệ, tuỳ giờ đi và tình hình đường đèo. Mùa lúa cuối tuần có thể lâu hơn vì đèo Khau Phạ đông xe.
Mùa lúa chín ở Mù Cang Chải là khi nào?
Lúa chín thường từ khoảng cuối tháng Chín tới đầu tháng Mười, vùng thấp chín trước vùng cao. Mỗi năm lệch vài tuần nên hỏi chỗ nghỉ trước chuyến khoảng một tuần.
Tú Lệ có suối khoáng nóng không?
Có, Tú Lệ có nguồn khoáng nóng và một số khu nghỉ có bể ngâm riêng hoặc bể chung nhìn ra ruộng. Hỏi rõ kiểu bể, giờ mở cửa; người có bệnh tim mạch, huyết áp nên ngâm ngắn.
Có thể nối Mù Cang Chải với Sa Pa không?
Có thể, đi qua vùng Than Uyên thuộc Lai Châu và đèo Ô Quy Hồ sang Sa Pa, mất vài tiếng đường núi. Ghép hai nơi hợp với chuyến năm sáu ngày đi xe riêng, về Hà Nội bằng cao tốc từ Lào Cai.
Mù Cang Chải có hợp với gia đình có trẻ nhỏ không?
Được nếu trẻ chịu được đường đèo dài. Nên ngủ ở Tú Lệ đêm đầu để chia đường, chọn chỗ nghỉ có đường vào dễ, tránh mùa mưa và mang đủ áo ấm vì đêm trên núi lạnh.