Nếu bạn muốn Hội An chậm, xanh và yên, hãy ở trong làng ven sông thay vì sát phố cổ hay sát biển: Cẩm Thanh với rừng dừa nước, Cẩm Kim bên kia sông, hoặc quanh làng rau Trà Quế, tất cả cách phố cổ và biển chỉ mười đến hai mươi phút xe đạp hay xe. Đổi lại, đây là vùng phải tránh vào tháng mười, tháng mười một vì lũ.
Người tới Hội An lần đầu thường chia làm hai phe: ở phố cổ để đi bộ ngắm đèn lồng, hoặc ở biển để tắm. Có một lựa chọn thứ ba ít người nghĩ tới mà khách quen rất chuộng: ở giữa, trong làng, nơi sáng ra nghe gà gáy và tiếng tưới rau, chiều đạp xe vào phố, hôm sau đạp ra biển. Bài này giúp bạn chọn vùng, chọn tháng, chọn kiểu nơi nghỉ và sống một ngày ở làng cho đúng nhịp.
Ở làng khác ở phố cổ và ở biển thế nào
Ở phố cổ, bạn có đèn lồng ngay ngoài cửa nhưng cũng có đám đông tới tận khuya, tiếng nhạc quán, và phòng thường nhỏ vì đất chật. Ở biển, bạn có bãi tắm nhưng mỗi lần vào phố phải đi xe. Ở làng ven sông, bạn có vườn rộng, ruộng rau, dừa nước, những con đường đủ yên để trẻ con đạp xe, và quãng vào phố hay ra biển đều ngắn.
Cái giá phải trả: tối làng rất tối, nhiều muỗi; dịch vụ thường do khu nghỉ nhỏ hoặc villa tư nhân lo, không có tiện nghi của một khu nghỉ lớn; và mùa lũ thì làng ven sông là nơi nước lên trước. Nếu bạn quen ở khu nghỉ có mười nhà hàng và ba hồ bơi, ở làng có thể thấy thiếu. Nếu bạn quen tự đi, tự ăn ở quán, ở làng sẽ thấy dư.
Đây cũng là cách nhìn được Hội An của người Hội An: người làng làm rau, người chèo thuyền thúng, bà cụ bán bánh đầu ngõ. Phố cổ đẹp nhưng đã là sân khấu cho khách; làng thì vẫn đang sống.
Bốn vùng ven sông và trong làng
Mỗi vùng có cảnh và nhịp riêng. Khoảng cách dưới đây là ước chừng, đi xe hoặc xe đạp.
| Vùng | Cảnh | Tới phố cổ / tới biển | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Ven sông sát phố cổ | Mặt sông, thuyền, cầu, đèn đêm | Đi bộ được / khoảng mười lăm phút xe | Người muốn đi bộ vào phố mỗi tối |
| Cẩm Thanh, rừng dừa nước | Kênh rạch, dừa nước, thuyền thúng, ruộng lúa | Khoảng mười phút / khoảng mười phút | Cặp đôi, gia đình thích thiên nhiên |
| Cẩm Kim, bên kia sông | Làng mộc, đóng ghe, đường làng rợp bóng | Khoảng mười đến mười lăm phút / xa hơn | Người muốn rất yên, thích làng nghề |
| Quanh làng rau Trà Quế | Ruộng rau, nhà vườn, nằm giữa phố và biển An Bàng | Khoảng mười phút / khoảng năm đến mười phút | Người muốn cân bằng phố, biển, làng |
Nếu chỉ chọn một vùng cho lần đầu ở làng, quanh Trà Quế là lựa chọn an toàn nhất vì ở giữa mọi thứ. Muốn trải nghiệm sâu hơn thì Cẩm Thanh. Cẩm Kim hợp lần thứ hai, thứ ba. Dù chọn vùng nào, hãy xem vị trí cụ thể của khu nghỉ so với đường lớn: cách đường chính vài trăm mét đã đủ yên, nằm sát đường thì xe máy chạy qua từ sáng sớm.
Tháng đẹp, tháng tránh khi ở làng ven sông
Vùng ven sông Thu Bồn chịu lũ hằng năm. Đây là yếu tố quan trọng nhất khi chọn ngày, quan trọng hơn cả thời tiết đẹp hay xấu.
| Tháng | Làng ven sông | Ruộng và vườn | Nên ở không |
|---|---|---|---|
| Hai đến tư | Khô ráo, mát | Rau xanh, lúa non | Đẹp nhất |
| Năm đến tám | Nóng, nắng gắt giữa ngày | Lúa chín, mùa gặt đầu hè | Được, chọn nơi có hồ bơi và bóng cây |
| Chín | Bắt đầu mưa lớn bất chợt | Đất ướt | Được nếu linh hoạt |
| Mười đến mười một | Có thể ngập theo lũ, đường làng chia cắt | Ngập | Nên tránh |
| Mười hai đến một | Ẩm, mưa phùn, muỗi | Ruộng nghỉ | Được nếu không ngại ẩm |
Nếu đặt vào tháng chín hay tháng mười hai, hỏi khu nghỉ năm ngoái nước lên tới đâu, đường ra phố có bị ngập không, và có phương án đưa khách đi nếu lũ về. Mùa hè thì ngược lại: lo nắng chứ không lo nước. Chọn nơi có vườn nhiều cây lớn, phòng có quạt trần và máy lạnh, hồ bơi có bóng mát buổi chiều; đường làng giữa trưa hầm hơn bạn tưởng.
Một ngày ở làng cho đúng nhịp
Một ngày mẫu của vợ chồng anh Minh, ở một villa vườn quanh Trà Quế, cuối tháng ba.
- Năm rưỡi sáng: đạp xe ra ruộng rau, xem người làng tưới bằng đôi thùng gánh, hỏi chuyện nếu họ không bận. Không bước vào luống rau.
- Bảy giờ: ăn sáng một bát mì Quảng hay cao lầu ở quán đầu làng, cà phê ven ruộng.
- Chín giờ: đạp ra biển An Bàng tắm một buổi, trưa về.
- Mười hai giờ tới ba giờ: ăn trưa nhẹ, ngủ trên võng trong vườn. Đây là giờ không làm gì cả.
- Ba rưỡi chiều: đi thuyền thúng trong rừng dừa nước ở Cẩm Thanh, chọn nơi ít đoàn và không mở nhạc lớn.
- Năm rưỡi chiều: đạp vào phố cổ, ăn tối, đi bộ ngắm đèn lồng, về bằng xe nếu đã mệt hoặc trời tối.
Đạp xe trong làng rất dễ chịu, nhưng các đoạn ra đường lớn vào phố cổ và ra biển xe khá đông giờ chiều. Đi thành hàng một, có đèn khi trời tối, trẻ con nên ngồi ghế sau xe người lớn.
Kiểu nơi nghỉ trong làng
Villa vườn nguyên căn. Hai đến bốn phòng ngủ, vườn và hồ bơi riêng, đôi khi có người nấu ăn. Hợp gia đình nhiều thế hệ, nhóm bạn. Hỏi kỹ chuyện dọn phòng hằng ngày và ai trực đêm.
Khu nghỉ nhỏ ven sông. Vài chục phòng, có hồ bơi chung nhìn sông, nhà hàng, xe đạp miễn phí, thuyền đưa vào phố. Đây là kiểu dễ chịu nhất cho người lần đầu ở làng.
Nhà vườn kiểu nhà gỗ truyền thống. Mái ngói, cột gỗ, nội thất cổ, ít phòng. Rất đẹp và có hồn, nhưng cách âm kém, đôi khi nóng giữa trưa nếu không có máy lạnh tốt. Hợp cặp đôi hoặc người lớn tuổi thích không khí xưa, không hợp gia đình có trẻ hay chạy nhảy trên sàn gỗ lúc người khác ngủ.
Một lời khuyên chung. Ở làng, khoảng cách giữa ảnh và thực tế lớn hơn ở khu nghỉ lớn. Đọc nhận xét gần đây, chú ý ba thứ: muỗi, tiếng ồn từ quán karaoke trong làng vào cuối tuần, và tình trạng đường vào khi trời mưa.
Hai chuyến mẫu: ai ở làng và ở bao lâu
Ông bà Tư cùng hai con và ba cháu, năm đêm cuối tháng tư. Chín người, ba thế hệ, cần chỗ cùng ngồi ăn mà mỗi nhà vẫn có phòng riêng. Họ thuê một villa vườn bốn phòng ngủ quanh Trà Quế, có người nấu bữa sáng và hai bữa tối. Ông bà đi chợ sáng với người nấu, con cái đạp xe ra biển, các cháu chơi trong vườn. Cả chuyến chỉ vào phố cổ hai lần, nhưng ai cũng nói đó là lần ở Hội An thích nhất.
Vợ chồng anh Minh, ba đêm cuối tháng ba. Hai người từng ở phố cổ và từng ở biển trong hai chuyến trước. Lần này họ chọn một khu nghỉ nhỏ ở Cẩm Thanh, sáng đạp xe qua ruộng lúa, trưa đọc sách bên hồ bơi nhìn kênh dừa, chiều muộn vào phố một hai giờ. Họ bỏ hẳn tour Cù Lao Chàm và các điểm tham quan, chỉ giữ một buổi học nấu ăn.
Ở bao lâu là vừa. Ở làng cần ít nhất ba đêm mới vào được nhịp; đêm đầu thường thấy lạ vì tối và yên. Một đêm thì nên ở phố cổ hoặc biển cho tiện.
Ứng xử trong làng và vài điều thực tế
Bạn đang ở giữa nơi người khác sống và làm việc. Vài điều nhỏ giúp chuyến đi dễ chịu cho cả hai phía:
- Hỏi trước khi chụp ảnh người làng, nhất là người lớn tuổi đang làm việc.
- Không giẫm lên luống rau, không hái rau dù chỉ một cọng để chụp ảnh.
- Ăn mặc kín đáo hơn khi đi trong làng so với ở bãi biển.
- Mang thuốc chống muỗi, mặc áo dài tay buổi tối; xin khu nghỉ màn hoặc thiết bị đuổi muỗi.
- Giữ tiền lẻ để mua nước, bánh ở quán nhỏ; nhiều nơi trong làng không nhận thẻ.
- Đi thuyền thúng: mặc áo phao, nói trước nếu không muốn màn quay thúng hay nhạc lớn.
- Nói nhỏ khi đi qua nhà dân buổi trưa và buổi tối; làng ngủ sớm và dậy rất sớm.
Món nên thử ngắn gọn: rau Trà Quế cuốn bánh tráng, bánh xèo ven sông, cá kho trong bữa cơm nhà vườn, chè bắp buổi chiều.
Chi phí theo tầng và câu hỏi trước khi đặt
Ở làng thường mềm hơn ở biển cùng hạng. Tầng tiết kiệm trong nhóm cao cấp: phòng ở khu nghỉ nhỏ ven sông, hướng vườn. Tầng khá: phòng hướng sông, gói kèm bữa tối. Tầng rất cao: villa vườn nguyên căn có hồ bơi riêng và người nấu ăn. Yếu tố đẩy giá là dịp lễ, mùa hè và phòng nhìn sông. Trước khi đặt, nên hỏi:
- Năm ngoái mùa lũ nước lên tới đâu, khu có từng phải đưa khách đi nơi khác không?
- Có xe đạp miễn phí, có xe hoặc thuyền đưa vào phố cổ, ra biển không?
- Đường vào có cho xe bốn chỗ, bảy chỗ không, hay phải đi bộ đoạn cuối?
- Gần khu có quán karaoke, xưởng mộc, chuồng trại gì gây ồn hay mùi không?
- Có màn, máy lạnh, thiết bị đuổi muỗi trong phòng không?
Nơi trả lời thẳng câu đầu tiên, kể cả khi câu trả lời không đẹp, thường là nơi đáng tin.
Câu hỏi thường gặp
Ở Cẩm Thanh có xa phố cổ Hội An không?
Không xa, khoảng mười phút đi xe hoặc mười lăm hai mươi phút đạp xe. Ra biển cũng gần tương tự, nên đây là vị trí ở giữa khá tiện.
Ở làng ven sông Hội An mùa lũ có nguy hiểm không?
Vào tháng mười, tháng mười một, làng ven sông có thể ngập và đường bị chia cắt vài ngày. Nên tránh ở làng mùa này, hoặc chọn nơi có phương án đưa khách đi rõ ràng.
Ở làng có hợp với trẻ nhỏ không?
Hợp với trẻ từ năm sáu tuổi thích đạp xe, xem trâu bò, ruộng rau. Với trẻ nhỏ hơn, lưu ý muỗi, ao hồ không rào và đường làng tối vào buổi tối.
Có nên đi thuyền thúng ở rừng dừa nước không?
Có, đó là trải nghiệm đáng làm. Chọn nơi ít đoàn, đi lúc chiều muộn mát, mặc áo phao và nói trước nếu bạn chỉ muốn đi yên lặng ngắm cảnh.
Ở làng hay ở biển Hội An thì tốt hơn?
Nếu mục đích chính là tắm biển mỗi ngày thì ở biển. Nếu muốn cân bằng phố cổ, biển và cuộc sống làng quê, ở làng quanh Trà Quế hoặc Cẩm Thanh dễ chịu hơn.