Lên Tam Đảo để nghỉ thì có hai cách khác hẳn nhau: ở phố núi trên cao để có không khí mát, sương và những con dốc cũ, hoặc ở khu nghỉ dưới chân núi để có hồ bơi, sân rộng, phòng hiện đại rồi chạy lên phố núi chơi nửa ngày. Đi đẹp nhất là mùa hè giữa tuần và mùa thu từ khoảng tháng Chín tới tháng Mười một; cuối tuần hè thì đông và ồn.
Tam Đảo thuộc vùng Vĩnh Phúc cũ, nay thuộc Phú Thọ, cách trung tâm Hà Nội chừng tám mươi cây số, đi ô tô khoảng một tiếng rưỡi tới hai tiếng. Phố núi nằm ở độ cao khoảng chín trăm mét, có những ngày sương phủ kín tới mức không thấy nhà bên kia đường. Người đi lần đầu hay ngỡ ngàng vì phố nhỏ hơn tưởng tượng, xây khá dày và cuối tuần có nhiều quán nướng. Biết trước để chọn đúng chỗ và đúng ngày thì Tam Đảo vẫn là chỗ trốn nóng gần Hà Nội dễ chịu nhất.
Ở phố núi hay dưới chân núi
Hai vùng ở cách nhau chừng hơn chục cây số đường đèo, chạy mất khoảng hai mươi tới ba mươi phút. Cảm giác thì khác như hai nơi.
| Vùng ở | Có gì | Hợp với ai | Điểm trừ |
|---|---|---|---|
| Phố núi trên cao | Mát, sương, biệt thự cũ, đường dốc đi bộ, nhìn xuống đồng bằng ngày trong | Cặp đôi, nhóm bạn, người trốn nóng mùa hè | Phố chật, cuối tuần đông và ồn, ít khu có khuôn viên rộng, chỗ đỗ xe khó |
| Khu nghỉ chân núi | Hồ bơi lớn, sân cỏ, phòng mới, có nơi kèm sân golf | Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, nhóm công ty nhỏ | Nóng gần như đồng bằng vào mùa hè, phải lái lên phố núi |
| Sườn núi, lưng chừng đèo | Vài khu nghỉ, villa tách biệt nhìn ra thung lũng | Người muốn yên tuyệt đối | Ít chọn lựa, đi đâu cũng phải lái xe, tối rất vắng |
Nếu lý do chính là trốn nóng, hãy ở trên phố núi; dưới chân núi mùa hè chỉ mát hơn Hà Nội chút ít. Nếu lý do chính là có chỗ cho trẻ chạy nhảy và bơi, chân núi hợp hơn, rồi dành một buổi chiều lên phố núi ăn tối và ngắm sương. Trên phố núi, phòng nhìn ra thung lũng phía đồng bằng thường đáng tiền hơn phòng nhìn vào phố, vì ngày trong bạn thấy được cả một vùng đồng bằng trải xuống, đêm thấy đèn xa.
Tam Đảo mùa nào đi
Khí hậu phố núi mát hơn đồng bằng rõ rệt và ẩm hơn. Mốc dưới đây là khoảng thường gặp.
| Khoảng thời gian | Thời tiết trên phố núi | Đông hay vắng | Nên hay tránh |
|---|---|---|---|
| Tháng 5 – 8 | Mát dịu ban ngày, đêm se lạnh, có mưa rào | Rất đông cuối tuần, giữa tuần vừa | Nên, đi giữa tuần |
| Tháng 9 – 11 | Trời trong hơn, ít mưa, mây trôi dưới chân | Vắng hơn | Rất nên, đẹp nhất để ngắm cảnh |
| Tháng 12 – 1 | Lạnh, có đêm rét sâu, gió mạnh | Vắng | Được nếu thích lạnh, chọn phòng có sưởi |
| Tháng 2 – 4 | Mưa phùn, nồm, sương dày nhiều ngày liền | Vắng, trừ dịp lễ | Chỉ đi nếu thích sương và chịu ẩm |
Mùa thu là mùa người địa phương thích nhất: không khí khô, tầm nhìn xa, buổi sáng có biển mây dưới thung lũng. Mùa hè là mùa đông khách vì chênh nhiệt độ với Hà Nội lớn nhất; nếu đi được từ thứ Hai tới thứ Năm, bạn có cả cái mát lẫn sự yên. Mùa đông thì ngược lại: phố vắng hẳn, nhiều quán đóng sớm, nhưng ngày nắng hanh lại cho tầm nhìn xa nhất năm, đứng trên cao thấy cả những dải sông nhỏ dưới đồng bằng.
Sương mù: thứ bạn chắc chắn gặp và cách tận dụng
Tam Đảo mù nhiều. Có những buổi sáng sương dày tới mức đứng ở ban công không thấy cây thông dưới sân, rồi chỉ mười phút sau gió thổi, cả thung lũng hiện ra. Mùa xuân mưa phùn có thể kéo sương cả mấy ngày liền, quần áo phơi không khô, tường hơi ẩm. Đó là bản chất của phố núi chứ không phải điều bất thường, và phần đông người thích Tam Đảo là vì nó.
Cách tận dụng là đừng xếp lịch cứng theo giờ. Thấy trời hửng thì đi bộ lên các điểm nhìn cao ngay, đừng đợi ăn xong. Thấy sương xuống thì ngồi quán cà phê, đọc sách, xuống bếp ăn lẩu. Với người chụp ảnh, khoảnh khắc đẹp nhất là lúc sương đang tan, mây kéo qua mái nhà cũ và thân thông.
Điều cần lưu ý là sương làm đường đèo nguy hiểm hơn hẳn và làm phòng ẩm. Khi đặt phòng mùa xuân hoặc mùa đông, hỏi xem phòng có máy hút ẩm hay điều hoà hai chiều không, chăn đệm có được sấy không. Một căn phòng đẹp mà ga giường ẩm lạnh sẽ làm hỏng đêm ngủ nhanh hơn mọi thứ khác. Mang theo một chiếc áo khoác mỏng chống nước kể cả khi đi giữa hè.
Lái xe lên xuống đèo an toàn
Đường từ chân núi lên phố núi là đường đèo hai làn, nhiều khúc cua gấp, có đoạn sát vực. Người quen lái phố thường chủ quan ở đây. Vài bước nên làm:
- Lên đèo trước khi trời tối; ban đêm cộng sương mù là lúc tầm nhìn tệ nhất.
- Về số thấp khi xuống dốc, không rà phanh liên tục; phanh nóng là nguyên nhân phổ biến của sự cố trên đèo.
- Bật đèn sương mù hoặc đèn chiếu gần khi sương xuống, bấm còi trước khúc cua khuất, đi sát làn của mình.
- Không vượt ở khúc cua, kể cả khi xe phía trước chạy chậm.
- Cuối tuần hè, lên trước mười giờ sáng hoặc sau ba giờ chiều để tránh dòng xe; chiều Chủ nhật xuống đèo sớm.
- Hỏi trước nơi nghỉ có chỗ đỗ xe không; trên phố núi chỗ đỗ hiếm và dốc, xe số tự động nhớ kéo phanh tay kỹ.
Nếu không tự tin lái đèo, nhờ khu nghỉ đón từ chân núi hoặc thuê xe có tài xế quen đường. Với gia đình có người say xe, cho uống thuốc trước khi lên đèo khoảng nửa tiếng và để người đó ngồi ghế trước.
Hai ngày ở Tam Đảo làm gì
Tam Đảo nhỏ, không có danh sách điểm dài. Cái hay là đi bộ, ngồi, ăn và nhìn. Vợ chồng anh Khoa lên phố núi hai ngày giữa tuần tháng Mười, làm đúng những việc này:
- Sáng sớm đi bộ lên điểm nhìn cao có tháp truyền hình khi trời trong, đường bậc đá dốc, mất khoảng một tới hai tiếng đi về tuỳ sức.
- Đi bộ xuống thác Bạc, lối bậc đá có lan can, nước nhiều nhất sau mùa mưa; đường về là dốc lên nên đi chậm.
- Dạo quanh nhà thờ đá cũ và những dãy biệt thự xây từ thời Pháp, có căn đã đổ chỉ còn tường; chụp từ ngoài, không vào khu đất có rào.
- Đi bộ một quãng vào rìa rừng quốc gia theo lối có người dẫn, ngắm cây cổ thụ, nghe chim.
- Chiều ngồi quán cà phê nhìn sương kéo qua thung lũng, tối ăn lẩu gà đồi, su su xào; su su là rau đặc trưng của phố núi.
- Ngày thứ hai ngủ muộn, ăn sáng chậm, xuống núi trước trưa để còn ghé chân núi bơi một buổi nếu ở hai nơi.
Nếu đi cùng trẻ nhỏ, bỏ chuyến lên tháp và thác, thay bằng đi bộ quanh phố, chơi ở sân khu nghỉ và xuống chân núi bơi. Phố núi có nhiều bậc và dốc, xe đẩy gần như không dùng được.
Cuối tuần mùa hè: vì sao đông và tránh thế nào
Tam Đảo gần, rẻ hơn biển, mát ngay. Đó là lý do người Hà Nội đổ lên vào tối thứ Sáu và sáng thứ Bảy mùa hè. Phố nhỏ nên vài nghìn người là đã thấy chật, quán nướng kê ra vỉa hè, tiếng nhạc tới khuya.
Đi giữa tuần là cách đơn giản nhất. Từ thứ Hai tới thứ Năm, phố núi trở lại yên, phòng nhìn thung lũng dễ đặt, giá mềm hơn.
Nếu buộc đi cuối tuần, chọn chỗ lùi khỏi trục chính. Những khu ở rìa phố, sườn dốc phía thung lũng, hoặc khu nghỉ lưng chừng đèo yên hơn hẳn khu sát quảng trường.
Hỏi kỹ về tiếng ồn trước khi đặt. Phòng sát quán hát, quán nướng hoặc nhà nghỉ đón nhóm đông sẽ ồn tới nửa đêm. Hỏi thẳng nơi nghỉ phòng của bạn nhìn ra đâu, bên cạnh là gì.
Ăn tối sớm hoặc ăn trong khu. Tối thứ Bảy, các quán nướng quanh quảng trường kín bàn từ sáu giờ, gọi món chờ lâu, khói và tiếng ồn dày đặc. Đặt bữa tối ở nơi nghỉ hoặc ăn trước sáu giờ, sau đó đi dạo khi phố đã bớt người; buổi tối muộn sương xuống, phố núi lại yên như ngày thường.
Chi phí theo tầng và câu hỏi trước khi đặt
Nơi nghỉ cao cấp ở Tam Đảo nhìn chung ở tầng tiết kiệm tới khá; khu nghỉ chân núi có sân golf, villa hồ bơi riêng thì lên tầng cao. Cùng một phòng, cuối tuần hè đắt hơn giữa tuần rõ rệt, phòng nhìn thung lũng đắt hơn phòng nhìn phố. Trước khi đặt, hỏi:
- Phòng nhìn ra thung lũng hay ra phố, có ban công không, gửi được ảnh chụp từ cửa sổ không?
- Có điều hoà hai chiều, máy sưởi hoặc máy hút ẩm không; chăn có dày không?
- Xe ô tô đỗ ở đâu, có mất phí, có phải đi bộ dốc từ chỗ đỗ tới phòng không?
- Xung quanh có quán hát, quán nướng ồn tới mấy giờ?
- Với khu chân núi: hồ bơi có sưởi không, từ khu lên phố núi mất bao lâu, có xe đưa không?
- Ngày bạn đi có đoàn lớn, sự kiện công ty đặt kín không?
Lỗi hay gặp nhất là đặt phòng trên phố núi cho chuyến tháng Ba rồi ở trong sương ẩm hai ngày, hoặc đặt khu chân núi giữa tháng Bảy rồi thấy nóng không kém Hà Nội. Chọn đúng vùng theo mùa quan trọng hơn chọn đúng khu.
Câu hỏi thường gặp
Lên Tam Đảo nên ở phố núi hay dưới chân núi?
Muốn mát, muốn sương và đi bộ phố cũ thì ở phố núi trên cao. Muốn hồ bơi lớn, sân rộng cho trẻ thì ở khu nghỉ chân núi rồi lái lên phố núi chơi nửa ngày, tối ăn và ngắm sương.
Tam Đảo mùa nào đẹp nhất?
Mùa thu từ khoảng tháng Chín tới tháng Mười một trời trong, ít mưa, hay có biển mây dưới thung lũng. Mùa hè mát dễ chịu nhưng cuối tuần rất đông; mùa xuân nhiều mưa phùn và sương dày.
Đường lên Tam Đảo có khó lái không?
Đường đèo hai làn, nhiều cua gấp, không quá dài nhưng cần cẩn thận, nhất là khi sương và khi trời tối. Xuống dốc về số thấp, không rà phanh liên tục, không vượt ở khúc cua.
Đi Tam Đảo với trẻ nhỏ có ổn không?
Ổn nếu bạn chọn khu nghỉ chân núi có hồ bơi và sân rộng, chỉ lên phố núi nửa ngày. Phố núi nhiều dốc và bậc, xe đẩy khó dùng, cuối tuần lại đông xe và quán xá.
Từ Hà Nội lên Tam Đảo mất bao lâu?
Thường khoảng một tiếng rưỡi tới hai tiếng bằng ô tô, trong đó đoạn đèo từ chân núi lên phố núi mất chừng hai mươi tới ba mươi phút. Chiều Chủ nhật mùa hè, đường về có thể chậm hơn đáng kể.
Tam Đảo mùa đông có đáng đi không?
Đáng với người thích lạnh và thích yên: phố vắng, có đêm rét sâu, sáng trong thì nhìn rất xa. Chọn phòng có sưởi, chăn dày, và đi những ngày không mưa phùn.