Từ tháng 9 đến tháng 11, nên dồn kỳ nghỉ về núi phía Bắc, Hạ Long – Lan Hạ, Ninh Bình và Côn Đảo đầu mùa thu; sang tháng 11 thì Phú Quốc bắt đầu vào mùa khô và Đà Lạt hết mưa dần. Còn dải biển từ Huế đến Nha Trang đang vào mùa mưa lớn và bão, không phải lúc chọn cho kỳ nghỉ biển, trừ khi bạn chấp nhận rủi ro và đặt chỗ có điều khoản đổi ngày.
Đây là ba tháng nhiều người bỏ trống vì nghĩ "đang mùa mưa", trong khi thật ra mưa chỉ nằm ở một dải. Bài này chỉ rõ tháng nào nơi nào đẹp, nơi nào nên tránh, những gì làm được ở núi và vịnh mùa thu, và nếu nhất định phải vào miền Trung thì chuẩn bị ra sao.
Mùa thu cả nước: mưa nằm ở đâu
Cách dễ hình dung nhất: trong ba tháng này, gió mùa đông bắc bắt đầu thổi xuống, gặp dãy Trường Sơn và đổ mưa lớn xuống dải ven biển miền Trung. Huế, Đà Nẵng, Hội An, Quảng Ngãi, Quy Nhơn lần lượt vào mùa mưa từ tháng 9, nặng nhất tháng 10 và tháng 11. Nha Trang và Cam Ranh mưa muộn hơn, nhiều nhất khoảng tháng 10 đến đầu tháng 12. Bão từ biển Đông cũng hay đổ vào dải này trong cùng khoảng.
Trong khi đó miền Bắc vào thu: trời trong, khô dần, nắng nhẹ, đêm se lạnh. Đây là mùa đẹp nhất của Hạ Long, Ninh Bình, Sa Pa, vùng Hà Giang cũ và Mộc Châu. Bão cuối mùa vẫn có thể vào vịnh Bắc Bộ trong tháng 9, nhưng sang tháng 10 thì rủi ro giảm rõ.
Miền Nam còn mùa mưa đến khoảng tháng 11, nhưng mưa kiểu cơn chiều. Phú Quốc mưa thưa dần từ tháng 10 và vào mùa khô từ khoảng tháng 11. Côn Đảo tháng 9 và tháng 10 vẫn còn biển đẹp, sang tháng 11 gió đông bắc bắt đầu làm biển động. Đà Lạt cuối mùa mưa, sáng nắng chiều mưa, đến tháng 11 khô dần và hoa dã quỳ nở dọc đường đồi.
Bảng từng tháng: nơi đẹp, nơi tạm, nơi nên tránh
Đánh giá theo lệ thường; năm nào có bão lớn thì cả bảng cần xem lại theo dự báo.
| Nơi | Tháng 9 | Tháng 10 | Tháng 11 |
|---|---|---|---|
| Sa Pa | Đẹp, lúa chín | Đẹp, trời trong | Đẹp, bắt đầu lạnh |
| Vùng Hà Giang cũ | Tạm, còn mưa | Đẹp, hoa tam giác mạch | Đẹp, lạnh hơn |
| Mộc Châu | Tạm | Đẹp | Đẹp, hoa cải trắng |
| Hạ Long, Lan Hạ | Tạm, còn bão cuối mùa | Đẹp | Đẹp, nước bắt đầu mát |
| Ninh Bình | Đẹp | Đẹp | Đẹp |
| Côn Đảo | Đẹp | Tạm | Nên tránh, gió mạnh |
| Phú Quốc | Tạm, mưa | Tạm, mưa thưa dần | Đẹp, vào mùa khô |
| Đà Lạt | Tạm, mưa chiều | Tạm | Đẹp, dã quỳ |
| Đà Nẵng, Hội An, Huế | Tạm | Nên tránh | Nên tránh |
| Quy Nhơn, Nha Trang | Đẹp đến giữa tháng | Nên tránh | Nên tránh |
Nhìn cột tháng 10 sẽ thấy đây là tháng phía Bắc thắng trọn: núi, vịnh, Ninh Bình đều đẹp cùng lúc, trong khi biển miền Trung đang mưa nhiều nhất. Nếu có một kỳ nghỉ dài vào tháng 10, kế hoạch hợp lý nhất là nối vịnh với núi, không phải bay vào biển.
Núi phía Bắc mùa thu: đi đâu, ở kiểu gì
Sa Pa tháng 9. Lúa chín vàng trên ruộng bậc thang quanh các thung lũng, đẹp nhất khoảng giữa đến cuối tháng tuỳ năm. Khu nghỉ trên đồi có phòng nhìn thung lũng thường kín sớm vào cuối tuần; đi giữa tuần dễ có phòng hơn. Mang áo khoác mỏng vì tối đã lạnh.
Vùng Hà Giang cũ tháng 10, 11. Nay thuộc Tuyên Quang, đường đèo dài và quanh co, nhiều đoạn vực sâu, nên đi xe có tài xế quen đường thay vì tự lái. Nơi nghỉ cao cấp ở đây ít, chủ yếu là khu nghỉ nhỏ kiểu nhà sàn được làm lại; hợp với người chịu được đường xa để đổi lấy cảnh núi đá và hoa.
Mộc Châu tháng 11. Cao nguyên chè và hoa cải, khí hậu dịu, cách Hà Nội chừng ba đến bốn tiếng xe. Hợp với gia đình đi cuối tuần dài, có khu nghỉ trên đồi nhìn đồi chè.
Mai Châu cuối tuần ngắn. Vùng Hoà Bình cũ, nay thuộc Phú Thọ, chỉ cách Hà Nội chừng ba tiếng xe. Thung lũng lúa mùa thu, nhà sàn và khu nghỉ nhỏ nhìn ra ruộng, hợp với hai đêm khi không đủ ngày lên Sa Pa. Cuối tháng 9 lúa ở đây cũng vào màu vàng, ít người hơn hẳn.
Tôn trọng bản làng. Hỏi trước khi chụp người, không cho kẹo trẻ em dọc đường, không vào nhà khi chưa được mời, mua đồ thủ công trực tiếp từ người làm. Những điều này giữ cho chuyến đi đẹp ở cả hai phía.
Hạ Long, Lan Hạ và Ninh Bình: mùa thu là mùa chính
Tháng 10 và tháng 11 là lúc vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ đẹp và ổn định nhất: trời trong, ít sương, sóng nhỏ, nước còn đủ ấm để chèo kayak và bơi ở bãi nhỏ trên đảo. Đây là mùa đáng chọn nhất cho đêm ngủ trên du thuyền. Tháng 9 vẫn đi được nhưng cần đặt chuyến có điều khoản dời lịch khi có lệnh cấm tàu, vì bão cuối mùa vẫn có thể ghé.
Ninh Bình mùa thu ít đông hơn mùa lúa chín đầu hè và dịp lễ hội đầu năm. Trời mát, đi thuyền trên sông giữa núi đá vôi vào buổi sáng rất dễ chịu, chiều đạp xe qua các làng. Khu nghỉ giữa núi đá ở đây hợp với người muốn yên, không nhiều hoạt động.
Một tổ hợp tốt cho kỳ nghỉ năm ngày từ Hà Nội trong tháng 10: hai đêm ở Ninh Bình, rồi một đêm trên du thuyền và một đêm ở khu nghỉ ven vịnh. Cả hành trình đi bằng cao tốc, không có chặng bay, phù hợp cả gia đình có người lớn tuổi.
Lưu ý duy nhất của tổ hợp này là tháng 11 trời bắt đầu lạnh về đêm trên vịnh, nhất là trên boong tàu khi gió lên. Mang áo khoác gió cho cả nhà, và nếu có trẻ nhỏ, chọn cabin có điều hoà hai chiều để giữ ấm ban đêm.
Nếu nhất định phải vào biển miền Trung mùa này
Có khi lịch nghỉ hay việc gia đình buộc bạn vào Đà Nẵng, Hội An hay Quy Nhơn đúng mùa mưa. Không phải tránh hẳn, nhưng cần chuẩn bị khác:
- Chọn khu nghỉ có nhiều hoạt động trong nhà: hồ bơi có mái hoặc nước ấm, spa, lớp nấu ăn, phòng chơi cho trẻ.
- Đặt loại phòng cho đổi ngày miễn phí khi có cảnh báo bão, hỏi rõ điều kiện bằng tin nhắn.
- Theo dõi dự báo mỗi ngày từ một tuần trước. Khi có bão hướng vào, chuyến bay có thể huỷ và sân bay đóng tạm.
- Hội An mùa lũ: phố cổ có thể ngập vài ngày, đó là chuyện thường năm. Ở khu nghỉ trên cao hoặc ven biển, đừng ở sát sông.
- Không tắm biển khi có cờ đỏ, kể cả khi trời đã tạnh, vì sóng sau bão còn mạnh vài ngày.
- Mua bảo hiểm du lịch có điều khoản thời tiết.
Mùa này giá phòng ở biển miền Trung xuống thấp nhất năm, khu nghỉ vắng và yên. Với người thích ở trong phòng đọc sách, nghe mưa, đó có thể lại là một kỳ nghỉ đúng ý, miễn là kỳ vọng rõ từ đầu: đây không phải chuyến tắm biển.
Đặt chỗ khi trời khó đoán: chi phí và điều khoản
Giá mùa thu chênh theo vùng. Núi phía Bắc và Hạ Long mùa thu thuộc tầng cao trong năm, nhất là cuối tuần tháng 10. Biển miền Trung cùng lúc lại xuống tầng thấp nhất. Phú Quốc tháng 9, tháng 10 còn giá mùa mưa, sang tháng 11 bắt đầu tăng dần lên giá mùa khô. Đặt Phú Quốc đầu tháng 11 là cách có thời tiết gần đẹp với giá chưa lên hết.
Ưu tiên điều khoản hơn mức giảm giá. Mùa này một ưu đãi giảm sâu nhưng không hoàn huỷ thường là cái bẫy, vì một cơn bão có thể làm mất cả chuyến. Giá cao hơn một chút kèm quyền đổi ngày khi có cảnh báo thời tiết là đáng hơn.
Đặt từng chặng có thể dời độc lập. Với hành trình nối nhiều nơi, đừng mua gói gộp tất cả mà không hiểu điều khoản. Khi du thuyền bị hoãn một ngày, bạn cần dời được đêm ở khu nghỉ mà không mất cọc.
Giữ một ngày đệm cuối chuyến. Xếp lịch sao cho ngày áp chót không có hoạt động bắt buộc. Nếu một ngày bị thời tiết lấy mất, bạn còn ngày đệm để bù tàu, bù chuyến đi bộ, thay vì phải chọn bỏ hẳn.
Mua bảo hiểm sớm. Bảo hiểm du lịch thường không chi trả cho cơn bão đã có tên trước ngày mua. Mua ngay khi đặt chuyến, không đợi đến tuần trước khi đi.
Lịch mẫu bốn ngày Sa Pa cuối tháng 9 cho cặp đôi
Vợ chồng anh Duy, chị Hà ở Hà Nội, đi giữa tuần để tránh đông, ở khu nghỉ trên đồi nhìn thung lũng:
- Ngày 1: đi xe giường nằm cao cấp hoặc xe riêng theo cao tốc, chừng năm đến sáu tiếng. Nhận phòng chiều, ngâm bồn nước nóng, ăn tối trong khu nghỉ.
- Ngày 2: đi bộ xuống thung lũng cùng người dẫn đường địa phương, đi chậm qua ruộng lúa chín, ăn trưa ở một bản. Chiều về nghỉ.
- Ngày 3: sáng sớm ra ban công xem mây tan trên thung lũng. Đi cáp treo lên vùng núi cao nếu trời quang, chiều đi chợ, mua đồ thổ cẩm trực tiếp từ người làm.
- Ngày 4: ngủ muộn, trả phòng trưa, về Hà Nội trước tối.
Lúa chín mỗi năm lệch vài ngày, nên trước khi đi nhắn hỏi nơi nghỉ tình trạng ruộng tuần đó. Nếu lúa đã gặt, cảnh vẫn đẹp với ruộng rạ và mây, chỉ kém phần sắc vàng.
Cuối tuần cuối tháng 9 Sa Pa rất đông người chụp ảnh lúa; đi từ thứ hai đến thứ năm giúp bạn có phòng đẹp hơn, đường đi bộ vắng hơn và người dẫn đường có thời gian kể chuyện hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tháng 10 có nên đi Đà Nẵng không?
Không phải lựa chọn tốt cho nghỉ biển, vì tháng 10 là lúc Đà Nẵng và Hội An mưa nhiều nhất, có thể có bão và ngập. Nếu vẫn đi, nên coi đó là chuyến nghỉ trong nhà và đặt phòng cho đổi ngày.
Tháng 11 nên đi đâu nghỉ dưỡng biển?
Phú Quốc là nơi đẹp nhất tháng 11 vì vừa vào mùa khô. Mũi Né và Hồ Tràm cũng khô dần nhưng bắt đầu có gió mạnh, còn Côn Đảo thì biển đã động.
Mùa lúa chín Sa Pa là tháng nào?
Thường từ khoảng giữa tháng 9 đến đầu tháng 10, mỗi năm lệch vài ngày tuỳ thời tiết. Nên hỏi nơi nghỉ tình trạng ruộng trước khi đi một tuần.
Đi du thuyền Hạ Long tháng 9 có rủi ro không?
Có rủi ro bão cuối mùa, khi đó tàu bị cấm ra vịnh. Hãy đặt chuyến có điều khoản dời lịch hoặc hoàn cọc khi có lệnh cấm, và theo dõi dự báo từ một tuần trước.
Mùa mưa miền Trung có ưu điểm gì không?
Có: khu nghỉ vắng, giá thấp nhất năm, không khí yên. Hợp với người muốn đọc sách, đi spa, nghỉ trong phòng, không đặt nặng chuyện tắm biển và chấp nhận đổi lịch khi có bão.