Mùa rùa xanh lên bãi đẻ ở Côn Đảo kéo dài khoảng tháng năm đến tháng mười, rộ nhất giữa mùa; muốn xem phải ra đảo nhỏ như Hòn Bảy Cạnh, ngủ lại một đêm theo chương trình của vườn quốc gia, đăng ký từ trước vì số khách mỗi đêm có giới hạn. Lặn ngắm san hô thì hợp nhất khoảng tháng ba đến tháng sáu, khi biển lặng và nước trong.
Hai mùa này không trùng nhau hoàn toàn, nên nếu muốn cả hai trong một chuyến, khoảng tháng năm tháng sáu là lúc giao nhau đẹp nhất. Bài này nói cách đi, những gì sẽ thấy và không thấy, luật phải giữ, và vì sao đây là chuyến cần chấp nhận sự đơn sơ.
Lịch thiên nhiên Côn Đảo theo mùa
Bảng dưới đây ghép các mùa thiên nhiên đáng đi. Mốc là khoảng, mỗi năm lệch vài tuần tuỳ thời tiết và mùa sinh sản.
| Khoảng thời gian | Đáng xem | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tháng 3 – tháng 6 | Biển trong, lặng, lặn ngắm san hô đẹp nhất | Nắng gắt giữa trưa |
| Tháng 5 – tháng 6 | Đầu mùa rùa, vẫn còn biển đẹp | Thời điểm ghép hai mùa tốt nhất |
| Tháng 7 – tháng 9 | Giữa mùa rùa, nhiều tổ, có đợt rùa con nở | Gió tây nam, có ngày thuyền không ra được đảo |
| Tháng 10 | Cuối mùa rùa, thả rùa con | Thời tiết thất thường |
| Tháng 11 – tháng 2 | Rừng mát, đi bộ đường mòn | Gió đông bắc, biển động, lặn ngắm kém |
Không có lịch nào chắc chắn rùa sẽ lên đúng đêm bạn ở. Giữa mùa thì khả năng cao, đầu và cuối mùa có đêm không thấy. Nên coi việc thấy rùa là một món quà, không phải thứ đã mua.
Nếu thời gian chỉ cho phép một lần đi trong năm, hãy chọn theo điều bạn mong nhất. Người mê biển trong chọn tháng tư; người muốn con nhỏ tận mắt thấy rùa con bò ra biển thì chọn giữa mùa, chấp nhận vài ngày mưa.
Đi xem rùa: các bước từ đăng ký đến đêm trên đảo
Chương trình xem rùa do vườn quốc gia quản lý, có kiểm lâm đi kèm. Quy trình thường như sau, chi tiết từng năm có thể thay đổi:
- Đăng ký trước qua nơi ở hoặc trực tiếp với bộ phận du lịch sinh thái của vườn quốc gia, càng sớm càng tốt trong mùa cao điểm. Số khách mỗi đêm ít để không làm rùa hoảng.
- Đi thuyền chiều từ cảng ra Hòn Bảy Cạnh, chừng một tiếng tuỳ biển. Mang theo nước, đồ ăn nhẹ, thuốc chống say, đèn pin có ánh đỏ nếu được hướng dẫn.
- Ngủ ở trạm trên đảo: phòng đơn sơ, điện có giờ, nước ngọt hạn chế. Đây không phải nơi nghỉ dưỡng mà là trạm bảo tồn.
- Ban đêm chờ kiểm lâm báo khi có rùa lên. Có thể phải đợi đến khuya hoặc rạng sáng. Đi theo người dẫn, giữ khoảng cách, không bật đèn trắng, không đèn flash.
- Rạng sáng, nếu có ổ trứng nở, có thể được xem thả rùa con về biển dưới sự hướng dẫn.
- Sáng hôm sau tắm biển, lặn ngắm quanh đảo nếu biển đẹp, rồi thuyền đưa về.
Ví dụ: vợ chồng anh Bảo và cô con gái mười tuổi ra Hòn Bảy Cạnh giữa tháng tám. Đêm đầu đợi đến hơn mười một giờ mới có một con rùa lên; con bé ngủ gật hai lần trước đó. Sáng hôm sau cả nhà được xem thả một ổ rùa con. Anh kể chuyến đó vất vả hơn mọi chuyến nghỉ dưỡng, nhưng là chuyến con gái kể với bạn nhiều nhất.
Luật khi xem rùa, không có ngoại lệ
Rùa biển rất nhạy với ánh sáng và tiếng động. Một con rùa hoảng có thể bỏ bãi quay ra biển mà không đẻ. Vì vậy:
- Không dùng đèn trắng, không đèn flash, không chiếu đèn điện thoại vào rùa hoặc ra biển.
- Không chạm vào rùa, không đứng chắn đường rùa lên hoặc xuống biển.
- Giữ im lặng, đứng phía sau con rùa theo chỉ dẫn của kiểm lâm.
- Không tự đi dạo bãi biển ban đêm ngoài nhóm có người dẫn.
- Không mang rùa con lên tay chụp ảnh; thả rùa con theo đúng cách người dẫn hướng dẫn.
- Mang rác về, kể cả vỏ chai nhựa, túi bánh.
- Không dùng thuốc chống muỗi dạng xịt gần ổ trứng hoặc rùa con; xịt trước khi ra bãi.
Trẻ em cần được dặn kỹ từ trước khi ra đảo, vì trong bóng tối và lúc háo hức, trẻ dễ chạy tới hoặc bật đèn. Nếu trẻ chưa đủ lớn để giữ im lặng lâu, cân nhắc chỉ đi xem thả rùa con thay vì ngủ đêm.
Lặn ngắm san hô: đi đâu và mong đợi gì
Quanh Côn Đảo có nhiều rạn san hô gần bờ đảo nhỏ, như vùng quanh Hòn Cau, Hòn Bảy Cạnh và các hòn lân cận. Phần lớn khách đi lặn bằng ống thở từ thuyền, không cần chứng chỉ, chỉ cần biết thả nổi và thở bằng miệng qua ống; người chưa quen nên tập vài phút ở chỗ nước nông sát thuyền trước khi bơi ra rạn. Lặn bình khí cần trung tâm lặn có huấn luyện viên và người đi phải có sức khoẻ phù hợp.
Mong đợi đúng mức: có những điểm san hô còn khá tốt với cá nhiều màu, nhưng cũng có những vùng san hô đã bạc màu sau các đợt nước nóng. Tầm nhìn dưới nước tốt nhất vào khoảng tháng ba đến tháng sáu, buổi sáng, khi biển lặng; lúc ấy có thể thấy rõ đáy cát trắng và các khối san hô nấm, san hô cành ở độ sâu vừa thả nổi. Sau mưa lớn hoặc khi gió mạnh, nước đục và chuyến đi thất vọng.
Một chuyến lặn ngắm nửa ngày bằng thuyền riêng hoặc thuyền ghép là đủ cho phần lớn người. Hỏi người lái thuyền chọn điểm khuất gió hôm đó; điểm đẹp nhất trên giấy chưa chắc là điểm đẹp nhất ngày bạn đi.
An toàn và chuẩn bị cho chuyến thiên nhiên
Áo phao luôn mặc. Khi lên thuyền ra đảo và khi lặn ngắm, kể cả người bơi giỏi. Biển xa bờ ở Côn Đảo có dòng chảy mạnh hơn bạn nghĩ.
Kiểm tra thuyền. Có phao, áo phao đủ cỡ cho trẻ, hộp sơ cứu, liên lạc được với bờ. Không đi thuyền chở quá số người.
Thời tiết quyết định tất cả. Khi có cảnh báo gió mạnh, thuyền không ra đảo là đúng. Lịch có ngày dự phòng thì không ai phải tiếc.
Sức khoẻ và thuốc men. Trên đảo nhỏ không có cơ sở y tế; người có bệnh nền nên cân nhắc. Mang thuốc chống say, thuốc dị ứng, băng dán, kem chống nắng thân thiện với san hô.
Đồ dùng cho đêm ở trạm. Đèn pin ánh đỏ, áo khoác mỏng, thuốc chống muỗi, túi ngủ mỏng hoặc khăn, sạc dự phòng vì điện có giờ.
Ghép với kỳ nghỉ: ở đâu trước và sau đêm xem rùa
Đêm ở trạm bảo tồn đơn sơ, nên đặt khu nghỉ tốt cho những đêm trước và sau: một đêm trước để nghỉ sức sau chuyến bay, một hai đêm sau để ngủ bù, tắm biển, spa. Ở thị trấn thì tiện đi cảng sáng sớm; ở khu nghỉ phía nam thì yên để hồi sức.
Một lịch bốn ngày gợi ý: ngày một đến nơi, viếng nghĩa trang buổi tối; ngày hai sáng đi khu di tích, chiều ra thuyền xem rùa; ngày ba sáng lặn ngắm quanh đảo nhỏ rồi về, chiều ngủ, tối ăn ở thị trấn; ngày bốn nghỉ, bơi, về. Tầng chi phí của chuyến này phần lớn nằm ở nơi ở và thuyền; phí xem rùa không phải khoản lớn nhất.
Nếu đi tháng bảy tháng tám, hãy hiểu rằng biển có thể không đẹp bằng tháng tư, và lặn ngắm có thể bị huỷ. Đổi lại đó là đỉnh mùa rùa. Chọn điều quan trọng hơn với bạn, rồi xếp mùa theo nó.
Ngoài mùa rùa: rừng, đường mòn và bãi vắng
Đường mòn trong rừng. Côn Đảo có phần lớn diện tích là rừng được bảo vệ, với vài tuyến đường mòn xuyên rừng ra các bãi vắng hoặc đỉnh nhìn vịnh. Đi theo người dẫn hoặc theo hướng dẫn của trạm kiểm lâm, xuất phát sớm, mang đủ nước. Đường dốc, rễ cây trơn sau mưa, cần giày bám tốt.
Động vật trong rừng. Có thể gặp khỉ, sóc đen, nhiều loài chim. Không cho khỉ ăn, giữ chặt túi đồ ăn; khỉ quen người có thể giật đồ.
Bãi lộ khi triều rút. Một số bãi đá và bãi cạn lộ ra lúc nước ròng, có sinh vật nhỏ trong các vũng nước. Ngắm thì được, không nhặt mang đi, không lật đá.
Ngắm cảnh từ đèo. Đường ven biển có các khúc nhìn xuống vịnh, ngắm bình minh và hoàng hôn. Dừng ở chỗ có lề rộng, tránh dừng giữa cua.
Mùa nào hợp. Ngoài mùa rùa vẫn có lý do để đến. Khoảng tháng mười một đến tháng hai trời mát, đi rừng dễ chịu nhất dù biển kém đẹp. Đó cũng là mùa ít khách, nơi ở dễ đặt hơn.
Câu hỏi khi đặt thuyền và chương trình xem rùa
Chất lượng thuyền và người dẫn quyết định chuyến thiên nhiên an toàn hay không. Hỏi rõ trước khi trả tiền:
- Thuyền có áo phao đủ cỡ cho trẻ em, phao tròn, hộp sơ cứu và thiết bị liên lạc không?
- Chương trình xem rùa gồm những gì: thuyền, chỗ ngủ, bữa tối, bữa sáng, phí vào khu bảo tồn?
- Nếu biển động không ra đảo được thì hoàn tiền hay đổi ngày?
- Điểm lặn ngắm hôm đó chọn theo hướng gió thế nào, có người theo dưới nước không?
- Số khách mỗi chuyến tối đa bao nhiêu, có ghép với đoàn khác không?
Về chi phí, chuyến xem rùa ở tầng khá nếu đi theo chương trình chung; thuyền riêng và lặn bình khí đẩy lên tầng cao. Phần tốn nhất của cả chuyến vẫn là nơi nghỉ tốt ở đảo chính cho những đêm trước và sau.
Một dấu hiệu tốt: người bán hỏi lại bạn về tuổi của trẻ, khả năng bơi của từng người và có ai say sóng không. Nơi nào chỉ báo giá mà không hỏi gì thì nên cân nhắc.
Câu hỏi thường gặp
Mùa rùa đẻ ở Côn Đảo là tháng mấy?
Rùa xanh lên đẻ khoảng tháng năm đến tháng mười, rộ nhất vào giữa mùa. Không có đêm nào chắc chắn thấy rùa, nhưng giữa mùa khả năng cao hơn. Rùa con nở và được thả thường từ giữa đến cuối mùa.
Xem rùa đẻ ở Côn Đảo có cần đăng ký trước không?
Có. Chương trình do vườn quốc gia quản lý, số khách mỗi đêm giới hạn để không làm rùa hoảng. Đăng ký sớm qua nơi ở hoặc bộ phận du lịch sinh thái, nhất là vào giữa mùa và dịp hè.
Ngủ đêm ở Hòn Bảy Cạnh có tiện nghi không?
Đơn sơ, vì đó là trạm bảo tồn chứ không phải khu nghỉ. Điện có giờ, nước ngọt hạn chế, phòng đơn giản. Mang đèn pin ánh đỏ, thuốc chống muỗi, sạc dự phòng và chuẩn bị tinh thần ngủ ít.
Trẻ em có đi xem rùa được không?
Được nếu trẻ giữ được im lặng lâu và thức khuya. Dặn trẻ kỹ trước về luật không đèn, không chạm. Trẻ nhỏ chưa giữ được kỷ luật trong bóng tối thì nên chỉ đi xem thả rùa con.
Lặn ngắm san hô ở Côn Đảo tháng nào đẹp nhất?
Khoảng tháng ba đến tháng sáu biển lặng, nước trong, tầm nhìn tốt nhất. Đi buổi sáng và chọn điểm khuất gió hôm đó. Mùa gió đông bắc cuối năm và mùa mưa giữa năm nước đục hơn, chuyến có thể bị huỷ.
Có thể ghép xem rùa và lặn ngắm trong một chuyến không?
Được, khoảng tháng năm tháng sáu là lúc hai mùa giao nhau. Chuyến bốn ngày ba đêm đủ cho một đêm xem rùa, một buổi lặn ngắm và vẫn còn thời gian viếng di tích, nghỉ ngơi.