Đẹp nhất là khoảng cuối tháng Năm đến đầu tháng Sáu khi lúa Tam Cốc chín vàng, kế đó là tháng Sáu, tháng Bảy mùa sen, và mùa thu từ tháng Chín tới tháng Mười một trời trong, mát, ít khách. Tháng nên tránh nếu bạn muốn nghỉ yên là tháng Giêng và tháng Hai âm lịch, khi mùa lễ hội làm cả vùng đông nghẹt.
Ninh Bình không có mùa xấu tuyệt đối như các vùng biển có bão, nhưng mỗi tháng cho một Ninh Bình khác: ruộng xanh hay vàng hay trơ rạ, trời trong hay mù, đường vắng hay kẹt. Dưới đây là lịch theo tháng, cách chọn ngày trong tháng và vài kiểu chuyến hợp với từng mùa. Lịch tính theo dương lịch, riêng mùa lễ hội phải nhìn theo âm lịch vì mỗi năm rơi vào một khoảng khác nhau, có năm lệch gần một tháng so với năm trước.
Lịch mười hai tháng ở Ninh Bình
Mốc trong bảng là khoảng thường gặp; lúa và sen sớm muộn vài tuần tuỳ năm, tuỳ thời tiết vụ đó.
| Tháng (dương lịch) | Cảnh và thời tiết | Đông hay vắng | Nên hay tránh |
|---|---|---|---|
| Tháng 1 – 2 | Lạnh, mưa phùn, trời đục; ruộng nghỉ | Rất đông quanh Tết và mùa lễ hội | Tránh nếu muốn nghỉ yên |
| Tháng 3 | Ấm dần, hoa ven đường, sương sớm | Còn đông dịp lễ hội cuối mùa | Được, chọn ngày thường |
| Tháng 4 | Ruộng lúa xanh non, mát, có nồm | Vừa phải | Nên, nhất là cuối tháng |
| Cuối tháng 5 – đầu tháng 6 | Lúa chín vàng ở Tam Cốc, nắng gắt dần | Đông người chụp ảnh | Đẹp nhất, đặt sớm |
| Tháng 6 – 7 | Mùa sen, nóng, mưa rào chiều | Vừa phải | Nên nếu chịu nắng, có hồ bơi |
| Tháng 8 | Nóng ẩm, mưa nhiều nhất, nước sông lên | Vắng hơn | Được, chuẩn bị đổi lịch |
| Tháng 9 – 10 | Lúa vụ mùa chín, trời trong dần | Vắng | Nên, mùa thu dễ chịu |
| Tháng 11 | Hanh khô, mát, ánh sáng đẹp | Vắng | Rất nên |
| Tháng 12 | Lạnh dần, trời đẹp những ngày khô | Vắng, trừ cuối năm | Được, chọn phòng ấm |
Bảng cho thấy một điều ít người để ý: mùa thu ở Ninh Bình gần như tốt ngang mùa lúa chín về cảnh, nhưng vắng hơn hẳn và phòng dễ đặt hơn. Nếu bạn không nhất thiết phải có tấm ảnh ruộng vàng, tháng Mười và tháng Mười một là lựa chọn thông minh, và thường dễ xin phòng đẹp mà không phải đặt trước quá lâu.
Mùa lúa chín: hai tuần đẹp nhất và cách đi cho khỏi chen
Ninh Bình có hai vụ lúa nhưng vụ được chụp nhiều là vụ chiêm xuân, chín vàng ở Tam Cốc khoảng cuối tháng Năm sang đầu tháng Sáu. Lúc đó đi thuyền giữa hai bờ lúa vàng, núi xanh sẫm phía sau, là khung cảnh đúng như trong ảnh. Vụ mùa chín khoảng tháng Chín, tháng Mười cũng đẹp nhưng ít người biết.
Vì cửa sổ ngắn, những ngày này phòng ở Tam Cốc kín sớm, giá lên rõ, bến thuyền đông từ sáng. Cách đi khôn là đặt phòng sát ruộng ít nhất vài tuần trước, xuống thuyền ngay khi bến mở, khoảng sáu bảy giờ sáng, khi ánh nắng còn nghiêng và chưa có đoàn khách. Buổi trưa nắng gắt, nghỉ trong phòng hoặc bơi, chiều muộn đạp xe đường làng. Đừng đi thuyền giữa trưa: nóng, chói, và lúa nhìn bạc màu dưới nắng đứng. Ruộng là sinh kế của người làm nông, nên chụp ảnh từ bờ hay từ lối đi, không bước xuống ruộng và không đứng chắn đường máy gặt.
Lúa chín sớm hay muộn phụ thuộc thời tiết vụ đó, có năm lệch cả tuần. Trước khi đi một tuần, nhắn nơi nghỉ xin một tấm ảnh ruộng chụp hôm đó; người sống ở đó trả lời chính xác hơn mọi lịch trên mạng.
Mùa sen và mùa hè: nóng nhưng có cái riêng
Từ khoảng cuối tháng Năm tới tháng Bảy, đầm sen dưới chân hang Múa và nhiều ao quanh Tràng An nở rộ. Sen đẹp nhất buổi sáng sớm, khi cánh còn khép hờ và chưa bị nắng làm héo mép. Mùa này hợp với người dậy sớm, thích chụp ảnh, và chịu được cái nóng ẩm của đồng bằng Bắc Bộ giữa hè, có ngày trưa oi tới mức ra ngoài vài phút là ướt áo.
Vì nóng, mùa hè là lúc khu nghỉ có hồ bơi lớn, nhiều bóng cây hoặc nằm ven đầm phát huy giá trị. Ngày nên chia làm hai nửa: sáng sớm ra ngoài, trưa ở trong, chiều muộn ra lại. Mưa rào chiều đến nhanh và tan nhanh; nếu đang trên thuyền, người lái thường có áo mưa nhưng bạn nên mang theo túi chống nước cho điện thoại. Mùa này cũng nhiều muỗi ở ven ruộng và ven đầm lúc chiều muộn; hỏi nơi nghỉ có màn, có đèn bắt muỗi ngoài hiên hay không, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ.
Tháng Tám là tháng mưa nhiều nhất. Mực nước sông lên có thể làm một số đoạn hang thấp phải đóng tạm hoặc đổi tuyến thuyền. Đi tháng này, hãy đặt phòng có chính sách đổi ngày linh hoạt và đừng xếp đi thuyền vào đúng một buổi duy nhất trong cả chuyến.
Mùa lễ hội và Tết: đẹp theo kiểu khác, nhưng không phải để nghỉ
Tháng Giêng và tháng Hai âm lịch là mùa trẩy hội. Các khu chùa, đền và cố đô Hoa Lư đón lượng khách rất lớn, đường vào kẹt từ sáng, bến thuyền xếp hàng. Lễ hội Tràng An cũng diễn ra trong khoảng tháng Ba âm lịch.
Nếu buộc phải đi dịp này, chọn ngày giữa tuần. Ngày thường vẫn đông nhưng không đến mức kẹt cứng như cuối tuần, và phòng không bị đẩy giá cao nhất.
Ở xa các điểm lễ hội. Khu nghỉ ven đầm Vân Long hoặc sâu trong làng Tam Cốc ít bị ảnh hưởng hơn khu nghỉ nằm trên trục đường dẫn vào các điểm lớn.
Mùa đông có những ngày rất đẹp. Tháng Mười hai, những ngày gió mùa vừa qua trời khô và trong, núi đá nổi rõ từng lớp, không khí lạnh dễ chịu khi đi thuyền buổi trưa. Chọn phòng có máy sưởi, chăn dày, và một khu có phòng xông hơi hay bồn tắm nóng thì mùa đông Ninh Bình có cái thú riêng.
Đợt rét đậm thì đổi cách đi thuyền. Ngồi thuyền nan hai tiếng giữa gió lạnh, ẩm, dễ làm người lớn tuổi và trẻ nhỏ mệt. Mùa này nên chọn tuyến ngắn, đi vào khoảng mười giờ tới hai giờ chiều khi trời ấm nhất, mang chăn mỏng hoặc áo gió, và để ngày còn lại cho những việc trong nhà.
Chọn kiểu chuyến theo mùa
Cùng là Ninh Bình nhưng mỗi mùa hợp một kiểu nghỉ khác nhau. Bảng dưới gợi ý ghép mùa với người đi.
| Mùa | Hợp với | Nơi ở nên chọn | Một việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Cuối xuân, tháng 4 | Gia đình có trẻ nhỏ, người lớn tuổi | Khu nghỉ khuôn viên rộng phía Hoa Lư | Đi thuyền Tràng An tuyến ngắn buổi sáng |
| Lúa chín, cuối tháng 5 | Cặp đôi, người thích chụp ảnh | Bungalow sát ruộng Tam Cốc | Xuống thuyền lúc bến vừa mở |
| Mùa sen, tháng 6 – 7 | Nhóm bạn, gia đình mê bơi | Villa hồ bơi riêng hoặc khu ven đầm | Ra đầm sen trước bảy giờ sáng |
| Mùa thu, tháng 10 – 11 | Người cần nghỉ thật, đi ngày thường | Ven đầm Vân Long | Đạp xe chiều muộn quanh đầm |
| Mùa đông, tháng 12 | Cặp đôi lớn tuổi, người thích yên | Phòng có sưởi, có bồn tắm | Spa và ăn tối chậm trong khu |
Vợ chồng anh Khoa từng đi Ninh Bình mùa lúa chín và thấy mệt vì đông. Năm sau họ quay lại vào giữa tháng Mười một, ở ven đầm hai đêm, chỉ ra ngoài hai buổi sáng. Họ nói đó mới là lần đầu thấy Ninh Bình yên.
Mẹo chọn ngày trong tháng và đặt phòng
Biết tháng rồi, chọn ngày cũng quan trọng không kém. Vài điều giúp bạn có chuyến êm hơn:
- Tránh cuối tuần có ngày lễ dài; Ninh Bình là điểm đi trong ngày quen thuộc của người Hà Nội nên các dịp nghỉ lễ đông hơn hẳn mùa cao điểm thông thường.
- Đi ngày thường từ thứ Hai đến thứ Năm, phòng nhìn ruộng hoặc nhìn đầm dễ đặt hơn và giá mềm hơn.
- Mùa lúa chín, đặt phòng sớm nhưng chọn loại cho đổi ngày, vì lúa có thể chín lệch cả tuần.
- Mùa mưa tháng Tám, xếp lịch có ngày dự phòng, đừng đặt duy nhất một buổi đi thuyền.
- Mùa đông, hỏi rõ phòng có máy sưởi hay điều hoà hai chiều, nước nóng có ổn định không.
- Mùa hè, hỏi giờ hồ bơi mở và có ô che nắng hay không; giữa trưa nhiều hồ không có bóng.
Một quy tắc dễ nhớ: muốn ảnh đẹp thì đi theo mùa, muốn nghỉ yên thì đi theo ngày trong tuần. Gộp được cả hai là đi mùa thu vào giữa tuần.
Lịch mẫu hai đêm cho hai mùa khác nhau
Cùng hai đêm ở Ninh Bình, nhịp ngày mùa lúa chín và mùa thu khác nhau khá nhiều, chủ yếu vì nắng và vì đám đông. Hai lịch dưới đây dành cho người đi từ Hà Nội bằng ô tô, nhận phòng buổi chiều.
Mùa lúa chín, ở Tam Cốc. Ngày một: rời Hà Nội sau bữa trưa để tránh giờ cao điểm sáng, tới nơi khoảng ba bốn giờ chiều, đạp xe một vòng ruộng khi nắng đã dịu, ăn tối sớm. Ngày hai: dậy lúc năm rưỡi, xuống thuyền khi bến vừa mở, về ăn sáng muộn, trưa nghỉ và bơi, chiều leo hang Múa sau bốn giờ khi bậc đá đã bớt nóng và đoàn khách đã về. Ngày ba: ra đầm sen hay đường làng chụp ảnh sớm, trả phòng, về Hà Nội trước trưa.
Mùa thu, ở ven đầm Vân Long. Ngày một: tới khoảng giữa chiều, đi bộ quanh khu, ngắm hoàng hôn trên mặt đầm. Ngày hai: đi thuyền trên đầm buổi sáng, chiều spa hoặc ngồi đọc sách, tối ăn chậm trong khu. Ngày ba: nếu còn sức, sang Tràng An đi tuyến ngắn rồi ăn trưa trên đường về. Lịch này chỉ có ba hoạt động trong ba ngày, và đó là chủ ý.
Câu hỏi thường gặp
Lúa ở Tam Cốc chín vào khoảng thời gian nào?
Vụ được nhiều người chụp nhất thường chín khoảng cuối tháng Năm tới đầu tháng Sáu dương lịch, kéo dài chừng hai tuần. Năm nào thời tiết lạ có thể sớm hoặc muộn hơn, nên hỏi nơi nghỉ trước khi đi.
Đi Ninh Bình mùa đông có đẹp không?
Có những ngày rất đẹp: trời khô, núi rõ nét, khách vắng. Nhưng cũng có những đợt mưa phùn, trời âm u nhiều ngày. Chọn phòng ấm và lịch linh hoạt thì mùa đông vẫn là một chuyến nghỉ dễ chịu.
Mùa lễ hội đầu năm có nên đi Ninh Bình nghỉ dưỡng không?
Không nên nếu mục đích là nghỉ yên, vì đường kẹt, bến thuyền xếp hàng và nhiều khu nghỉ kín phòng. Nếu buộc phải đi, chọn ngày giữa tuần và ở xa các trục đường dẫn vào điểm lễ hội.
Tháng Tám mưa nhiều có đi thuyền được không?
Phần lớn ngày vẫn đi được vì mưa rào thường đến nhanh và tan nhanh. Có lúc nước lên cao làm vài đoạn hang phải đóng tạm, nên hãy chuẩn bị ít nhất hai buổi có thể đi thuyền trong chuyến.
Mùa nào ở Ninh Bình vừa đẹp vừa vắng?
Tháng Mười và tháng Mười một thường hội đủ cả hai: trời trong, mát, ánh sáng đẹp, lúa vụ mùa còn hoặc vừa gặt, khách ít hơn hẳn mùa lúa chín vụ xuân.