Buôn Ma Thuột không phải nơi nghỉ dưỡng kiểu khu nghỉ ven biển, mà là chuyến nghỉ chậm giữa vùng cà phê: ở một khu vườn ven thành phố, sáng uống cà phê giữa những hàng cây, đi thác, đi hồ Lắk, tối về phố ăn. Mùa đẹp nhất là mùa khô, khoảng tháng mười một đến tháng tư, và nếu may, bạn gặp mùa hoa cà phê trắng xoá khoảng tháng một đến tháng ba.
Lựa chọn nơi ở cao cấp ở đây ít hơn Đà Lạt; phần lớn là khách sạn tốt trong phố và vài khu nghỉ vườn ở ven, cộng nhà sàn, nhà dài bên hồ Lắk làm lại cho khách. Bài này nói nên ở phố hay ở vườn, mùa nào thấy gì, lịch ba ngày, những điều nên biết khi thăm buôn làng và khi đến các nơi có voi.
Vùng cà phê khác cao nguyên Lâm Đồng thế nào
Buôn Ma Thuột thấp hơn Đà Lạt nhiều, độ cao chỉ khoảng năm trăm mét. Ban ngày mùa khô có nắng và nóng vừa, đêm mát, không lạnh cắt như Đà Lạt. Đó là điều nhiều người không để ý: lên đây không cần áo len dày, nhưng cần mũ, kem chống nắng và một áo khoác mỏng cho buổi tối có gió.
Cảnh cũng khác: không có rừng thông và sương mù, mà là những đồi đất đỏ bazan trồng cà phê, tiêu, bơ, sầu riêng nối nhau đến chân trời, xen các buôn làng và những dòng sông chảy về phía tây. Mùa khô, gió thổi bụi đỏ trên đường đất; mùa mưa, mọi thứ xanh đậm và đất đỏ dính đầy bánh xe.
Thành phố có sân bay ở gần, chỉ chừng mười lăm, hai mươi phút xe vào trung tâm. Đây là điểm cộng lớn so với Măng Đen hay các vùng cao khác: bay đến là gần như đã đến nơi. Từ đây đi hồ Lắk mất chừng một tiếng, đi các thác ở phía tây nam chừng bốn mươi phút, đi Buôn Đôn chừng một tiếng.
Người hợp với Buôn Ma Thuột là người thích cà phê thật sự, thích đất và vườn, thích những chuyến đi có người kể chuyện vùng đất, và không cần một khu nghỉ có đủ thứ để ở lì trong đó.
Mùa trong năm ở vùng cà phê
Lịch cây cà phê quyết định khung cảnh bạn sẽ thấy. Các mốc dưới là thường gặp, mỗi năm sớm muộn theo mưa và theo vùng.
| Khoảng tháng | Vườn cà phê | Thời tiết | Hợp cho |
|---|---|---|---|
| Tháng mười đến tháng mười hai | Mùa hái quả chín đỏ, sân phơi rộn ràng | Cuối mưa sang khô, mát | Người muốn xem hái, phơi, rang |
| Tháng một đến tháng ba | Hoa cà phê nở trắng sau các đợt tưới, thơm cả vùng | Khô, nắng, đêm mát | Chuyến ảnh, cặp đôi, gia đình |
| Tháng tư | Quả non, vườn xanh, nắng nóng hơn | Khô, nóng nhất năm | Người không ngại nắng, phòng có hồ bơi |
| Tháng năm đến tháng chín | Vườn xanh đậm, quả lớn dần | Mùa mưa, mưa chiều nhiều | Người muốn vắng, chấp nhận đường đất lầy |
Hoa cà phê không nở một lần cả vùng, mà rộ theo từng đợt sau khi vườn được tưới hoặc gặp mưa trái mùa, mỗi đợt chỉ vài ngày. Nếu mục đích chính là hoa, hỏi trước nơi ở có vườn đang tưới đợt nào, và giữ lịch linh hoạt một hai ngày.
Ở phố hay ở vườn
Ở trong thành phố. Khách sạn tốt trong phố có hồ bơi, nhà hàng, gần quán cà phê và quán ăn. Hợp với chuyến ngắn, người muốn tối ra phố, gia đình cần sự tiện. Nhược điểm là không có cảm giác vùng cà phê, sáng dậy là tiếng xe.
Ở khu nghỉ vườn ven thành phố. Một số khu nghỉ, villa nằm giữa vườn cà phê, vườn cây ăn trái cách trung tâm chừng mười lăm đến ba mươi phút. Sáng dậy là vườn, có thể đi bộ giữa hàng cây, uống cà phê trồng tại chỗ. Hỏi kỹ có hồ bơi không, vì trưa mùa khô khá nóng.
Ở nhà sàn, nhà dài bên hồ Lắk. Nhiều nhà sàn, nhà dài được làm lại cho khách ở, nhìn hồ lúc sáng sớm rất đẹp. Mức tiện nghi thường đơn giản hơn khách sạn, phòng chung hoặc phòng ngăn bằng vách gỗ. Hợp một đêm để trải nghiệm, không hợp cả chuyến với người cần riêng tư.
Cách phối hay dùng. Hai đêm ở khu nghỉ vườn hoặc khách sạn trong phố, một đêm ở bên hồ Lắk. Đi ngược lại cũng được, miễn đêm hồ Lắk không rơi vào ngày bạn phải ra sân bay sớm.
Làm gì quanh Buôn Ma Thuột
Phần lớn các điểm nằm trong vòng một tiếng xe. Mỗi ngày chọn một hướng để không phải chạy qua lại thành phố.
- Một buổi sáng ở vườn cà phê: đi giữa hàng cây, xem cách tỉa cành, tưới, hái; mùa hái thì xem phơi, xay, rang. Nhiều vườn có lớp pha cà phê ngắn cho khách.
- Hồ Lắk: chèo thuyền độc mộc lúc sáng sớm hoặc chiều muộn, khi mặt hồ lặng; luôn mặc áo phao, kể cả khi người lái thuyền nói không cần.
- Cụm thác phía tây nam như thác Dray Nur: mùa khô nước trong, mùa mưa nước đục và mạnh. Đi theo lối đã làm, không trèo lên đá trơn sát dòng chảy.
- Buôn Đôn: cầu treo qua sông, những cây cổ thụ, nhà sàn cũ. Ở đây có voi; chọn nơi cho xem voi đi lại, tắm sông tự nhiên, không chọn cưỡi voi.
- Một buổi trong phố: bảo tàng về văn hoá các dân tộc Tây Nguyên, rồi một quán cà phê lâu năm, uống chậm.
Ăn gì, ngắn gọn: cơm lam, gà nướng, món cá từ hồ, bún và các món nướng trong phố; cà phê phin pha đậm, uống nóng buổi sáng. Mua cà phê, bơ, ca cao, mật ong thì mua ở nơi rang hoặc vườn bạn đã ghé.
Thăm buôn làng và các nơi có voi: điều nên giữ
Vùng Buôn Ma Thuột và hồ Lắk là đất sống lâu đời của người Ê Đê, M’nông và nhiều dân tộc khác. Những buôn làng có nhà dài, nhà sàn bạn ghé thăm là nơi người ta đang sống thật, không phải sân khấu. Đi cùng người dẫn địa phương, đi chậm, chào hỏi, xin phép trước khi chụp ảnh người và trước khi vào nhà. Không tự ý leo lên nhà sàn khi chưa có lời mời.
Nếu được mời dự một buổi giao lưu cồng chiêng hay uống rượu cần, coi đó là sự hiếu khách, tham gia vừa phải. Đừng ép người khác uống, và đừng biến buổi đó thành tiệc ồn ào kéo dài.
Với voi, xu hướng chung ở vùng này đã chuyển sang các hoạt động thân thiện hơn: xem voi kiếm ăn, đi bộ cùng voi, xem voi tắm sông, không có ghế trên lưng voi. Khi chọn dịch vụ, ưu tiên những nơi không cho cưỡi voi, không bắt voi biểu diễn. Với trẻ em, đây cũng là dịp tốt để giải thích vì sao.
Nối Buôn Ma Thuột với biển hoặc Đà Lạt
Vì sân bay nằm sát thành phố, Buôn Ma Thuột hay được dùng làm một chặng trong chuyến dài hơn. Hướng phổ biến nhất là xuống biển Khánh Hoà theo hướng đông: đường qua đèo xuống đồng bằng ven biển mất chừng bốn tiếng hoặc hơn, tuỳ đoạn cao tốc đã thông lúc bạn đi. Ba ngày ở vùng cà phê rồi ba ngày ở biển là một chuyến nghỉ năm sáu ngày có hai nhịp rất khác: đất đỏ, cà phê, buôn làng rồi cát trắng, nắng và nước biển.
Hướng thứ hai là lên Đà Lạt theo phía nam, đường dài hơn và nhiều đoạn núi, thường mất bốn đến năm tiếng. Hợp với người muốn đi trọn một vòng cao nguyên, nhưng nên chia chặng và đi ban ngày.
Nếu chỉ có bốn ngày, đừng cố nối. Bốn ngày trọn ở vùng cà phê, thêm một đêm hồ Lắk, sẽ cho bạn nhiều hơn là ba ngày chạy trên đường giữa hai vùng.
Lịch mẫu ba ngày cho cặp đôi mùa hoa
Vợ chồng chị Hạnh bay đến vào cuối tháng hai, hỏi trước một khu nghỉ vườn ven thành phố và được báo vườn vừa tưới đợt hai.
- Ngày một: hạ cánh trưa, hai mươi phút là về tới khu nghỉ vườn. Chiều đi bộ giữa hàng cà phê đang nở, mùi hoa thơm như hoa bưởi pha nhài. Tối vào phố ăn gà nướng, uống cà phê tối ở một quán lâu năm.
- Ngày hai: năm giờ sáng xem hoa trong sương mỏng, rồi lên xe đi hồ Lắk. Chèo thuyền độc mộc khi mặt hồ còn lặng, ăn trưa cá hồ. Chiều thăm một buôn cùng người dẫn, ở lại một đêm nhà sàn bên hồ.
- Ngày ba: ngắm bình minh trên hồ, về thành phố, ghé thác phía tây nam trước trưa, ăn trưa, mua cà phê rồi ra sân bay.
Nhịp này mỗi ngày dùng một hướng: ngày một trong vườn, ngày hai về phía nam ra hồ Lắk, ngày ba về phía tây nam ra thác. Không có buổi nào phải chạy qua thành phố hai lần.
Chi phí theo tầng và câu nên hỏi
Mặt bằng giá ở Buôn Ma Thuột thấp hơn Đà Lạt và các vùng biển, nên cùng ngân sách, bạn ở được hạng phòng cao hơn. Tầng tiết kiệm trong nhóm cao cấp là phòng tốt của khách sạn trong phố. Tầng khá là villa trong khu nghỉ vườn có hồ bơi. Tầng rất cao là thuê nguyên khu nghỉ vườn hoặc villa có người nấu riêng, xe có tài xế suốt chuyến, và người dẫn riêng cho các buổi đi buôn làng. Mùa hoa và các dịp lễ hội cà phê, giá và độ đông tăng rõ.
Câu nên hỏi trước khi đặt: vườn của khu nghỉ có cà phê đang trong đợt hoa không; hồ bơi có mở cả mùa không; có tổ chức xe, người dẫn đi hồ Lắk và buôn làng không; đêm ở hồ Lắk ngủ phòng riêng hay nhà chung. Lỗi hay gặp là đặt chuyến chỉ để xem hoa vào đúng ngày cố định rồi gặp vườn chưa nở; lỗi thứ hai là mang áo len dày như đi Đà Lạt mà quên mũ và kem chống nắng.
Câu hỏi thường gặp
Hoa cà phê ở Buôn Ma Thuột nở tháng mấy?
Thường khoảng tháng một đến tháng ba, rộ theo từng đợt sau khi vườn được tưới hoặc có mưa, mỗi đợt chỉ vài ngày. Hỏi trước nơi ở về đợt tưới gần nhất để chọn ngày đi.
Buôn Ma Thuột có lạnh như Đà Lạt không?
Không. Buôn Ma Thuột thấp hơn nhiều nên ban ngày mùa khô khá nắng, đêm chỉ mát. Mang áo khoác mỏng cho buổi tối, nhưng quan trọng hơn là mũ và kem chống nắng.
Từ sân bay vào trung tâm Buôn Ma Thuột mất bao lâu?
Chỉ khoảng mười lăm đến hai mươi phút đi xe. Đây là điểm cộng lớn của vùng này, ngày đến và ngày về gần như không mất thời gian di chuyển.
Đi hồ Lắk có nên ngủ lại một đêm không?
Nên, nếu bạn chấp nhận tiện nghi đơn giản. Bình minh và hoàng hôn trên hồ là lúc đẹp nhất, mà nếu đi về trong ngày thì thường lỡ cả hai.
Có nên cưỡi voi ở Buôn Đôn không?
Không nên. Hãy chọn những nơi cho xem voi kiếm ăn, đi bộ cùng voi hoặc xem voi tắm sông, không có ghế trên lưng voi. Đó là cách đối xử tử tế hơn với con vật và cũng là hướng đi chung của vùng.
Mùa mưa có nên đi Buôn Ma Thuột không?
Đi được nếu bạn muốn vắng và giá mềm, nhưng mưa chiều nhiều, đường đất ở vườn và buôn làng lầy lội, thác đục nước. Dồn mọi chuyến đi ra ngoài vào buổi sáng.